Tỷ giá xuất hóa đơn xuất khẩu là vấn đề khiến không ít kế toán doanh nghiệp lúng túng kể từ khi hệ thống văn bản thuế và hải quan được sửa đổi đồng loạt trong năm 2026. Nghị định 254/2026/NĐ-CP về hóa đơn, chứng từ, Nghị định 252/2026/NĐ-CP hướng dẫn Luật Quản lý thuế và 通函 99/2025/TT-BTC về chế độ kế toán cùng lúc có hiệu lực, mỗi văn bản lại đề cập đến tỷ giá theo một mục đích khác nhau. Nhiều doanh nghiệp xuất khẩu vì vậy áp sai tỷ giá ghi trên hóa đơn, dẫn đến chênh lệch số liệu giữa hóa đơn, tờ khai hải quan và sổ kế toán.
Theo góc nhìn từ MAN – 会计师大师网络, đơn vị tư vấn thuế và kế toán với hơn 30 năm kinh nghiệm thực tế tại Việt Nam, đây là lỗi phổ biến nhất trong các đợt rà soát chứng từ xuất khẩu gần đây. Bài viết dưới đây phân tích rõ tỷ giá nào áp dụng cho hóa đơn xuất khẩu, tỷ giá nào chỉ dùng để ghi sổ kế toán, cùng các văn bản pháp lý và ví dụ tính toán cụ thể để doanh nghiệp áp dụng đúng ngay từ đầu.
Tóm tắt trọng tâm về tỷ giá xuất hóa đơn xuất khẩu
- Tỷ giá xuất hóa đơn xuất khẩu là tỷ giá dùng để quy đổi giá trị hàng hóa xuất khẩu bằng ngoại tệ sang đồng Việt Nam khi lập hóa đơn và xác định nghĩa vụ thuế.
- Từ 1/7/2026, tỷ giá tính thuế cho hàng xuất khẩu áp dụng theo pháp luật hải quan, căn cứ khoản 4 Điều 14 Nghị định 252/2026/NĐ-CP.
- Đối tượng áp dụng là mọi doanh nghiệp có phát sinh hóa đơn xuất khẩu bằng ngoại tệ.
- Thông tư 99/2025/TT-BTC chỉ điều chỉnh tỷ giá ghi sổ kế toán, không thay thế tỷ giá tính thuế. Doanh nghiệp cần tách bạch hai loại tỷ giá này để tránh sai lệch khi quyết toán.
Tỷ giá xuất hóa đơn xuất khẩu là gì theo quy định hiện hành?
Theo Phụ lục ban hành kèm Nghị định 254/2026/NĐ-CP, khi nghiệp vụ kinh tế phát sinh bằng ngoại tệ, đơn giá, thành tiền và tổng tiền thuế trên hóa đơn được ghi bằng ngoại tệ, đồng thời người bán phải thể hiện tỷ giá quy đổi sang đồng Việt Nam. Tỷ giá này không phải do doanh nghiệp tự chọn, mà phải theo quy định của Luật Quản lý thuế và văn bản hướng dẫn thi hành.
Nói cách khác, tỷ giá xuất hóa đơn xuất khẩu chính là tỷ giá tính thuế áp dụng cho hàng hóa xuất khẩu, chứ không phải tỷ giá ngân hàng thương mại mà doanh nghiệp sử dụng hàng ngày để hạch toán các giao dịch ngoại tệ khác. Đây là điểm phân biệt quan trọng mà nhiều kế toán viên chưa nắm rõ khi lập hóa đơn.
Vì sao doanh nghiệp cần xác định đúng tỷ giá xuất hóa đơn xuất khẩu?
Việc áp sai tỷ giá kéo theo hai hệ quả trực tiếp: số tiền thuế giá trị gia tăng ghi trên hóa đơn không khớp với tờ khai hải quan, và doanh thu ghi nhận trên sổ sách chênh lệch so với giá trị thực tế thu về. Khi cơ quan thuế đối chiếu, sai lệch này thường là căn cứ đầu tiên để yêu cầu giải trình.
Các chuyên gia tại MAN – 会计师大师网络 với hơn 30 năm kinh nghiệm kiểm toán và tư vấn thuế tại Việt Nam ghi nhận rằng phần lớn các trường hợp bị truy vấn về hóa đơn xuất khẩu xuất phát từ việc lấy nhầm tỷ giá kế toán để lập hóa đơn, thay vì tỷ giá tính thuế theo quy định hải quan. Xác định đúng tỷ giá ngay từ đầu giúp doanh nghiệp tránh phải điều chỉnh hóa đơn nhiều lần và giảm rủi ro bị ấn định thuế.
Tỷ giá xuất hóa đơn xuất khẩu áp dụng theo văn bản nào từ 1/7/2026?
Căn cứ khoản 4 Điều 14 Nghị định 252/2026/NĐ-CP, đối với hàng hóa xuất khẩu và nhập khẩu, tỷ giá tính thuế thực hiện theo quy định của pháp luật về hải quan. Đây là căn cứ trực tiếp xác định tỷ giá ghi trên hóa đơn xuất khẩu, không phải Thông tư 99/2025/TT-BTC như nhiều người nhầm lẫn.
Cụ thể, theo khoản 5 Điều 21 Nghị định 08/2015/NĐ-CP, được sửa đổi bởi khoản 9 Điều 1 Nghị định 167/2025/NĐ-CP, tỷ giá tính thuế cho hàng xuất nhập khẩu là tỷ giá mua vào chuyển khoản của Hội sở chính Ngân hàng thương mại cổ phần Ngoại thương Việt Nam, lấy tại cuối ngày thứ năm tuần liền trước. Nếu ngày thứ năm rơi vào ngày nghỉ, lấy tỷ giá cuối ngày làm việc liền trước đó. Tỷ giá này áp dụng chung cho toàn bộ tờ khai hải quan đăng ký trong tuần kế tiếp.
Trường hợp ngoại tệ không được Vietcombank công bố tỷ giá thì tính thế nào?
Nếu loại ngoại tệ phát sinh không nằm trong danh mục Vietcombank công bố, doanh nghiệp áp dụng tỷ giá tính chéo giữa đồng Việt Nam với ngoại tệ đó do Ngân hàng Nhà nước Việt Nam công bố. Trường hợp Ngân hàng Nhà nước cũng chưa công bố tỷ giá tính chéo, Bộ Tài chính sẽ đề nghị Ngân hàng Nhà nước xác định và công bố tỷ giá riêng cho loại ngoại tệ đó.
Thông tư 99/2025/TT-BTC có vai trò gì trong việc lập hóa đơn xuất khẩu?
Thông tư 99/2025/TT-BTC quy định nguyên tắc áp dụng tỷ giá hối đoái để ghi sổ kế toán, không phải để xác định tỷ giá tính thuế trên hóa đơn. Theo thông tư này, doanh nghiệp được lựa chọn tỷ giá giao dịch thực tế là tỷ giá mua bán chuyển khoản trung bình của ngân hàng thương mại nơi doanh nghiệp thường xuyên giao dịch, hoặc tỷ giá xấp xỉ với chênh lệch không vượt quá cộng trừ 1% so với tỷ giá trung bình đó.
Với doanh thu xuất khẩu nhận trước tiền của người mua, phần doanh thu tương ứng với số tiền nhận trước áp dụng tỷ giá giao dịch thực tế tại thời điểm nhận trước, không áp dụng tỷ giá tại thời điểm ghi nhận doanh thu. Phần doanh thu còn lại không nhận trước tiền thì áp dụng tỷ giá giao dịch thực tế tại thời điểm ghi nhận doanh thu.
Ngân hàng không công bố tỷ giá của ngoại tệ phát sinh thì ghi sổ kế toán ra sao?
Trường hợp ngân hàng thương mại nơi doanh nghiệp thường xuyên giao dịch không công bố tỷ giá của loại ngoại tệ phát sinh, doanh nghiệp được chọn một loại tiền tệ trung gian để quy đổi, nhưng phải áp dụng nhất quán theo chuẩn mực kế toán Việt Nam. Doanh nghiệp cần trình bày trên Thuyết minh Báo cáo tài chính căn cứ lựa chọn tiền tệ trung gian đó và cách quy đổi cụ thể. Đây là chi tiết dễ bị bỏ sót nhưng thường bị truy vấn khi xuất khẩu sang các thị trường dùng đồng tiền ít phổ biến.
Như vậy, doanh nghiệp cần song song sử dụng hai loại tỷ giá: tỷ giá theo Nghị định 252/2026/NĐ-CP để lập hóa đơn và xác định nghĩa vụ thuế, và tỷ giá theo Thông tư 99/2025/TT-BTC để ghi nhận doanh thu, công nợ trên sổ kế toán. Hai tỷ giá này thường không trùng nhau và chênh lệch giữa chúng được hạch toán vào tài khoản chênh lệch tỷ giá hối đoái.
Đối tượng nào bắt buộc áp dụng tỷ giá xuất hóa đơn xuất khẩu theo quy định mới?
Quy định áp dụng cho mọi doanh nghiệp có phát sinh hóa đơn xuất khẩu hàng hóa ghi nhận bằng ngoại tệ, không phân biệt quy mô hay loại hình sở hữu. Cụ thể gồm:
- Doanh nghiệp xuất khẩu trực tiếp có hợp đồng ngoại thương và tờ khai hải quan xuất khẩu.
- Doanh nghiệp chế xuất, doanh nghiệp trong khu phi thuế quan có giao dịch xuất khẩu bằng ngoại tệ.
- Doanh nghiệp gia công, sản xuất xuất khẩu phải lập hóa đơn cho phần hàng hóa bán ra nước ngoài.
- Kế toán và bộ phận kê khai thuế chịu trách nhiệm đối chiếu tỷ giá giữa hóa đơn, tờ khai hải quan và sổ sách kế toán.
Bảng tổng hợp văn bản pháp luật liên quan đến tỷ giá xuất hóa đơn xuất khẩu
笔记： Tỷ giá tính thuế theo Nghị định 252/2026/NĐ-CP được cập nhật hàng tuần dựa trên tỷ giá công bố vào ngày thứ năm, nên áp dụng cho toàn bộ tờ khai đăng ký trong tuần kế tiếp, không phải tỷ giá tại đúng ngày phát sinh giao dịch.
| 文档 | Số hiệu, ngày ban hành | 相关内容 |
| Nghị định 254/2026/NĐ-CP | Chính phủ, năm 2026 | Quy định nội dung hóa đơn, yêu cầu thể hiện tỷ giá khi giao dịch bằng ngoại tệ |
| Nghị định 252/2026/NĐ-CP | Chính phủ, năm 2026, hướng dẫn Luật Quản lý thuế | Khoản 4 Điều 14 quy định tỷ giá tính thuế hàng xuất nhập khẩu theo pháp luật hải quan |
| 法令 08/2015/ND-CP | Ngày 21/01/2015 | Quy định gốc về tỷ giá tính thuế đối với hàng hóa xuất nhập khẩu |
| Nghị định 167/2025/NĐ-CP | Năm 2025, sửa đổi bổ sung Nghị định 08/2015/NĐ-CP | Sửa đổi khoản 5 Điều 21, quy định tỷ giá mua vào chuyển khoản của Vietcombank làm căn cứ tính thuế |
| 通函 99/2025/TT-BTC | Bộ Tài chính, năm 2025 | Quy định tỷ giá ghi sổ kế toán, không điều chỉnh tỷ giá tính thuế |
Case study: Doanh nghiệp xuất khẩu tại Đồng Nai xử lý tỷ giá hóa đơn thế nào?
背景
Công ty TNHH Y, chuyên xuất khẩu hàng nông sản chế biến sang thị trường Nhật Bản, phát sinh trung bình 40 hóa đơn xuất khẩu bằng đồng USD mỗi tháng. Trước đây, kế toán công ty lấy tỷ giá bán ra của ngân hàng nơi mở tài khoản để lập hóa đơn, dẫn đến chênh lệch nhỏ nhưng liên tục so với tỷ giá tính thuế trên tờ khai hải quan.
Cách xử lý sau khi rà soát cùng MAN
Theo tư vấn từ MAN – 会计师大师网络, công ty thực hiện ba điều chỉnh: tách riêng quy trình lấy tỷ giá cho hóa đơn xuất khẩu, sử dụng đúng tỷ giá mua vào chuyển khoản của Vietcombank công bố cuối ngày thứ năm tuần trước; xây dựng bảng theo dõi tỷ giá tuần để bộ phận xuất hóa đơn tra cứu thống nhất; đối chiếu định kỳ hàng tháng giữa tỷ giá hóa đơn, tỷ giá tờ khai hải quan và tỷ giá ghi sổ kế toán theo Thông tư 99/2025/TT-BTC.
结果
Sau khi áp dụng quy trình tách bạch, chênh lệch số liệu giữa hóa đơn và tờ khai hải quan giảm về gần bằng không trong các kỳ đối chiếu tiếp theo. Thời gian xử lý quyết toán thuế giá trị gia tăng cho hàng xuất khẩu rút ngắn đáng kể do không còn phát sinh giải trình chênh lệch tỷ giá với cơ quan thuế.
Nhận định chuyên gia: Rủi ro thường gặp khi xác định tỷ giá xuất hóa đơn xuất khẩu
Các chuyên gia tại MAN – 会计师大师网络 lưu ý ba rủi ro phổ biến nhất mà doanh nghiệp Việt Nam gặp phải:
- Nhầm lẫn giữa tỷ giá tính thuế và tỷ giá kế toán. Nhiều kế toán viên áp dụng tỷ giá theo Thông tư 99/2025/TT-BTC để lập hóa đơn xuất khẩu, trong khi văn bản này chỉ dùng để ghi sổ. Hậu quả là số thuế trên hóa đơn không khớp với tờ khai hải quan.
- Lấy tỷ giá sai thời điểm. Tỷ giá tính thuế công bố theo tuần, dựa trên ngày thứ năm liền trước, không phải tỷ giá tại đúng ngày lập hóa đơn. Nếu kế toán tra cứu tỷ giá theo ngày phát sinh thay vì theo tuần áp dụng, số liệu sẽ lệch.
- Thiếu quy trình đối chiếu định kỳ. Khi doanh nghiệp không có bảng theo dõi tỷ giá tuần và không đối chiếu định kỳ giữa ba nguồn số liệu, sai lệch tích lũy qua nhiều tháng sẽ trở thành vấn đề lớn khi quyết toán thuế cuối năm, đòi hỏi thời gian giải trình kéo dài với cơ quan thuế.
Hóa đơn xuất khẩu hiện nay bắt buộc gồm những nội dung gì?
Ngoài tỷ giá quy đổi, hóa đơn xuất khẩu phải đảm bảo đầy đủ nội dung theo Điều 10 Nghị định 254/2026/NĐ-CP. Đây là căn cứ để cơ quan thuế và hải quan chấp nhận hóa đơn hợp lệ, doanh nghiệp cần rà soát đủ các mục sau trước khi phát hành:
- Tên hóa đơn, ký hiệu hóa đơn, ký hiệu mẫu số hóa đơn.
- Số hóa đơn.
- Tên, địa chỉ, mã số thuế của người bán.
- Tên, địa chỉ, mã số thuế hoặc mã số đơn vị có quan hệ với ngân sách, hoặc số định danh cá nhân của người mua.
- Tên, đơn vị tính, số lượng, đơn giá hàng hóa, dịch vụ; thành tiền chưa có thuế giá trị gia tăng, thuế suất, tổng số tiền thuế theo từng loại thuế suất, tổng cộng tiền thuế và tổng tiền thanh toán đã có thuế giá trị gia tăng.
- Chữ ký của người bán và người mua. Riêng hóa đơn điện tử không bắt buộc có chữ ký số của người mua, trừ khi hai bên có thỏa thuận khác.
- Thời điểm lập hóa đơn, thực hiện theo hướng dẫn tại Điều 9 Nghị định 254/2026/NĐ-CP, hiển thị theo định dạng ngày, tháng, năm dương lịch.
- Thời điểm ký số trên hóa đơn điện tử.
- Mã của cơ quan thuế, đối với hóa đơn điện tử có mã của cơ quan thuế.
- Phí, lệ phí thuộc ngân sách nhà nước, chiết khấu thương mại, khuyến mại nếu có, cùng các nội dung khác liên quan nếu có.
- Chữ viết, chữ số và đồng tiền thể hiện trên hóa đơn.
- Nội dung khác trên hóa đơn, nếu có phát sinh.
Quy định chi tiết cho từng mục nêu trên được nêu tại khoản 1 và khoản 2 Điều 10 Nghị định 254/2026/NĐ-CP. Một số trường hợp hóa đơn điện tử không bắt buộc thể hiện đầy đủ các nội dung này được liệt kê cụ thể tại Phụ lục ban hành kèm theo nghị định, doanh nghiệp cần đối chiếu đúng trường hợp của mình trước khi lược bỏ bất kỳ mục nào.
总结
Tỷ giá xuất hóa đơn xuất khẩu từ 1/7/2026 được xác định theo Nghị định 252/2026/NĐ-CP và pháp luật hải quan, không phải theo Thông tư 99/2025/TT-BTC như nhiều doanh nghiệp vẫn nhầm lẫn. Việc phân biệt rõ tỷ giá tính thuế và tỷ giá ghi sổ kế toán, cùng quy trình đối chiếu định kỳ, là yếu tố quyết định giúp doanh nghiệp tránh sai lệch số liệu và giảm thời gian giải trình với cơ quan thuế.
MAN – 会计师大师网络 đồng hành cùng doanh nghiệp xuất khẩu trong các dịch vụ tư vấn thuế, kế toán thuế, báo cáo thuế và quyết toán thuế, giúp chuẩn hóa quy trình xác định tỷ giá ngay từ khâu lập hóa đơn đến khi quyết toán cuối năm. Để được hỗ trợ rà soát cụ thể cho trường hợp doanh nghiệp của bạn, hãy liên hệ MAN – Master Accountant Network để được tư vấn.
Các dịch vụ thuế tại MAN – Master Accountant Network
MAN 的服务联系信息 – Master Accountant Network
- 地址： Số 19A, Đường 43, Phường Tân Thuận, TP. Hồ Chí Minh
- 手机/Zalo： 0903 963 163 – 0903 428 622
- 电子邮件： man@man.net.vn
- Google Business Profile: Xem Google Business Profile của MAN – Master Accountant Network
- LinkedIn Founder: Xem hồ sơ LinkedIn của chuyên gia Lê Hoàng Tuyên
Phụ trách sản xuất và kiểm duyệt nội dung chuyên môn bởi: Ông 黎黄宣 – Sáng lập viên (Founder) & CEO MAN – Master Accountant Network, Kiểm toán viên CPA Việt Nam với hơn 30 năm kinh nghiệm trong lĩnh vực Kế toán, Kiểm toán, Thuế và Tư vấn Tài chính doanh nghiệp.
Câu hỏi thường gặp về tỷ giá xuất hóa đơn xuất khẩu
Tỷ giá xuất hóa đơn xuất khẩu có giống tỷ giá ngân hàng thương mại doanh nghiệp đang giao dịch không?
Không. Tỷ giá lập hóa đơn xuất khẩu phải theo tỷ giá tính thuế quy định tại Nghị định 252/2026/NĐ-CP, cụ thể là tỷ giá mua vào chuyển khoản của Vietcombank công bố theo tuần, không phải tỷ giá của ngân hàng doanh nghiệp thường giao dịch.
Nếu doanh nghiệp nhận tiền trước từ khách hàng nước ngoài thì tỷ giá hóa đơn tính thế nào?
Đối với phần doanh thu ghi nhận trên hóa đơn, tỷ giá vẫn theo quy định tính thuế của Nghị định 252/2026/NĐ-CP. Việc áp dụng tỷ giá tại thời điểm nhận trước chỉ áp dụng khi ghi nhận doanh thu trên sổ kế toán theo Thông tư 99/2025/TT-BTC, hai việc này cần thực hiện song song và không thay thế nhau.
Tỷ giá tính thuế thay đổi theo ngày hay theo tuần?
Theo tuần. Tỷ giá được lấy tại cuối ngày thứ năm tuần liền trước và áp dụng cho các tờ khai hải quan đăng ký trong tuần kế tiếp.
Doanh nghiệp xuất khẩu bằng đồng tiền hiếm, chưa có tỷ giá công bố thì xử lý ra sao?
Áp dụng tỷ giá tính chéo do Ngân hàng Nhà nước công bố. Nếu chưa có tỷ giá tính chéo, Bộ Tài chính sẽ đề nghị Ngân hàng Nhà nước xác định và công bố tỷ giá riêng.
Hóa đơn xuất khẩu bằng ngoại tệ cần thể hiện thêm nội dung gì ngoài tỷ giá?
Theo Điều 10 Nghị định 254/2026/NĐ-CP, hóa đơn phải đầy đủ tên, ký hiệu hóa đơn, thông tin người bán, người mua, đơn giá, thành tiền, thuế suất, tổng tiền thuế, chữ ký các bên, thời điểm lập hóa đơn và tỷ giá quy đổi, đảm bảo đúng định dạng theo phụ lục ban hành kèm nghị định.
