Nghị định 366/2025/NĐ-CP vừa được Chính phủ ban hành nhằm thay thế các quy định cũ, đánh dấu một bước ngoặt quan trọng trong công tác quản lý và đầu tư vốn Nhà nước tại doanh nghiệp. Văn bản này không chỉ chuẩn hóa các quy trình đầu tư mà còn siết chặt kỷ luật tài chính, buộc các doanh nghiệp có vốn Nhà nước phải minh bạch hóa dòng tiền và hiệu quả sử dụng nguồn lực công. Đối với các chuyên gia kế toán và kiểm toán, việc nắm vững khung pháp lý này là điều kiện tiên quyết để thực hiện báo cáo tài chính và quyết toán thuế chính xác.
Theo các điều khoản tại Nghị định 366/2025/NĐ-CP, Chính phủ tập trung vào việc phân cấp, phân quyền mạnh mẽ đi kèm với cơ chế giám sát sau kiểm tra nghiêm ngặt. Việc áp dụng các chuẩn mực quốc tế trong đánh giá hiệu quả vốn (ROE, ROA) và các chỉ số tài chính đặc thù được quy định rõ tại Điều 15 và Điều 22 của Nghị định này. Điều này giúp ngăn chặn thất thoát tài sản công và tạo môi trường kinh doanh lành mạnh, bình đẳng cho mọi loại hình doanh nghiệp. Hãy cùng tìm hiểu chi tiết các thay đổi này trong nội dung dưới đây.
Bối cảnh ra đời và phạm vi điều chỉnh của Nghị định 366/2025/NĐ-CP
Sự ra đời của Nghị định 366/2025/NĐ-CP đáp ứng yêu cầu cấp thiết về việc hoàn thiện thể chế kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa. Trong bối cảnh nền kinh tế đối mặt với nhiều biến động, việc quản lý vốn Nhà nước cần có sự linh hoạt nhưng vẫn đảm bảo tính an toàn.
Nghị định 366/2025/NĐ-CP áp dụng cho các cơ quan đại diện chủ quyền, các doanh nghiệp do Nhà nước nắm giữ 100% vốn điều lệ và cả các doanh nghiệp có vốn Nhà nước dưới 100%. Đây là phạm vi điều chỉnh rộng, ảnh hưởng trực tiếp đến hàng ngàn đơn vị kinh tế trên cả nước.
Sự kế thừa và thay đổi so với Nghị định 91/2015/NĐ-CP
Trước khi Nghị định 366/2025/NĐ-CP có hiệu lực, các doanh nghiệp chủ yếu căn cứ vào Nghị định 91/2015/NĐ-CP và các thông tư sửa đổi. Tuy nhiên, nhiều bất cập trong việc định giá tài sản và thoái vốn đã bộc lộ rõ qua các đợt kiểm toán định kỳ.
Nghị định 366/2025/NĐ-CP đã khắc phục các kẽ hở bằng cách quy định chi tiết hơn về phương pháp xác định giá trị doanh nghiệp khi cổ phần hóa. Đồng thời, văn bản này cũng làm rõ trách nhiệm của người đứng đầu khi để xảy ra tình trạng bảo toàn vốn không hiệu quả.
Mục tiêu trọng tâm của Nghị định 366/2025/NĐ-CP
Mục tiêu lớn nhất mà Nghị định 366/2025/NĐ-CP hướng tới là nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp Nhà nước thông qua cơ chế tự chủ tài chính. Điều này đòi hỏi bộ phận kế toán phải chuyển đổi tư duy từ “ghi chép” sang “quản trị rủi ro”.
Dưới đây là bảng thống kê các nhóm đối tượng chịu tác động trực tiếp bởi các quy định mới:
| 目标群体 | Trách nhiệm chính theo Nghị định 366/2025/NĐ-CP | Lưu ý kế toán – kiểm toán |
| DNNN nắm giữ 100% vốn | Bảo toàn và phát triển vốn, nộp ngân sách đúng hạn | Quyết toán thuế và phân phối lợi nhuận sau thuế |
| DNNN nắm giữ trên 50% vốn | Giám sát người đại diện phần vốn, phê duyệt kế hoạch kinh doanh | Kiểm toán báo cáo tài chính hợp nhất |
| Cơ quan đại diện chủ sở hữu | Kiểm tra, thanh tra và đánh giá xếp loại doanh nghiệp | Báo cáo tình hình sử dụng vốn hàng năm |
Quy định chi tiết về đầu tư vốn Nhà nước vào doanh nghiệp
Hoạt động đầu tư vốn là nội dung cốt lõi của Nghị định 366/2025/NĐ-CP. Việc đầu tư không còn dàn trải mà tập trung vào các lĩnh vực then chốt như hạ tầng quốc gia, năng lượng sạch và công nghệ lõi.
Kế toán trưởng tại các tập đoàn lớn cần đặc biệt lưu ý đến trình tự lập hồ sơ đề nghị đầu tư vốn được quy định tại Chương II của Nghị định 366/2025/NĐ-CP. Mọi sai sót trong hồ sơ có thể dẫn đến việc chậm trễ giải ngân hoặc bị bác bỏ dự án đầu tư.
Hình thức đầu tư vốn Nhà nước
Theo Nghị định 366/2025/NĐ-CP, có 03 hình thức đầu tư vốn chính được pháp luật công nhận và khuyến khích. Các hình thức này phải được thẩm định bởi Hội đồng thẩm định Nhà nước hoặc cơ quan có thẩm quyền tương đương.
- Đầu tư để thành lập doanh nghiệp mới (đặc biệt là các doanh nghiệp công ích).
- Đầu tư bổ sung vốn điều lệ cho doanh nghiệp đang hoạt động để mở rộng quy mô sản xuất.
- Đầu tư để mua lại một phần hoặc toàn bộ doanh nghiệp thuộc các thành phần kinh tế khác.
Quy trình phê duyệt dự án đầu tư theo Nghị định 366/2025/NĐ-CP
Quy trình này đã được đơn giản hóa về thủ tục hành chính nhưng lại tăng cường tính chịu trách nhiệm cá nhân. Nghị định 366/2025/NĐ-CP quy định rõ việc phê duyệt phải dựa trên báo cáo khả thi có sự tham gia thẩm định của các tổ chức kiểm toán độc lập.
Sơ đồ quy trình phê duyệt thường bao gồm: Lập phương án → Thẩm định nội bộ → Trình cơ quan đại diện chủ sở hữu → Lấy ý kiến Bộ Tài chính → Phê duyệt chính thức. Nghị định 366/2025/NĐ-CP yêu cầu thời gian thẩm định không quá 30 ngày làm việc.
Quản lý tài chính và bảo toàn vốn theo Nghị định 366/2025/NĐ-CP
Vấn đề bảo toàn vốn luôn là bài toán khó đối với các kế toán thuế và kiểm toán viên. Nghị định 366/2025/NĐ-CP đưa ra các tiêu chí đánh giá mức độ bảo toàn vốn dựa trên giá trị tài sản ròng sau khi đã trích lập dự phòng đầy đủ.
Việc trích lập dự phòng giảm giá chứng khoán, nợ khó đòi và giảm giá hàng tồn kho phải tuân thủ nghiêm ngặt các quy định về thuế và kế toán hiện hành. Nghị định 366/2025/NĐ-CP nhấn mạnh rằng việc không trích lập đúng quy định sẽ bị coi là hành vi gian lận tài chính.
Cơ chế phân phối lợi nhuận sau thuế
Nghị định 366/2025/NĐ-CP quy định thứ tự ưu tiên trong phân phối lợi nhuận sau thuế của doanh nghiệp Nhà nước. Đây là điểm mà các chuyên gia quyết toán thuế cần nắm rõ để tư vấn cho Hội đồng quản trị.
Lợi nhuận sau khi bù đắp lỗ năm trước sẽ được trích vào các quỹ: Quỹ đầu tư phát triển, Quỹ khen thưởng phúc lợi và Quỹ thưởng người quản lý doanh nghiệp. Tỷ lệ trích lập cụ thể đã được điều chỉnh trong Nghị định 366/2025/NĐ-CP để tăng thêm nguồn vốn tái đầu tư cho doanh nghiệp.
Quy định về huy động vốn và cho vay
Doanh nghiệp được tự chủ huy động vốn nhưng tổng mức dư nợ không được vượt quá 03 lần vốn chủ sở hữu. Nghị định 366/2025/NĐ-CP kiểm soát rất chặt chẽ việc doanh nghiệp đem vốn đi cho vay hoặc bảo lãnh cho bên thứ ba.
Mọi khoản vay nước ngoài phải thực hiện đúng quy định về quản lý nợ công và có ý kiến chấp thuận của Bộ Tài chính. Nghị định 366/2025/NĐ-CP nghiêm cấm việc dùng vốn Nhà nước để đầu tư vào các lĩnh vực rủi ro cao như bất động sản trái ngành hoặc chứng khoán phái sinh không phục vụ sản xuất.
Công tác Kế toán và Kiểm toán đối với doanh nghiệp theo Nghị định 366/2025/NĐ-CP
Hệ thống kế toán trong doanh nghiệp Nhà nước phải chuyển mình mạnh mẽ để đáp ứng các yêu cầu về báo cáo tại Nghị định 366/2025/NĐ-CP. Việc áp dụng IFRS (Chuẩn mực báo cáo tài chính quốc tế) được khuyến khích để tăng tính minh bạch với các nhà đầu tư nước ngoài.
Nghị định 366/2025/NĐ-CP yêu cầu báo cáo tài chính hàng năm của DNNN phải được kiểm toán bởi các tổ chức kiểm toán có uy tín, được Bộ Tài chính chấp thuận. Kết quả kiểm toán là căn cứ để đánh giá mức độ hoàn thành nhiệm vụ của người quản lý.
Yêu cầu về báo cáo quản trị vốn
Khác với các báo cáo thuế thông thường, báo cáo quản trị vốn theo Nghị định 366/2025/NĐ-CP tập trung vào hiệu quả sử dụng từng đồng vốn Nhà nước. Kế toán cần tách bạch nguồn vốn ngân sách và nguồn vốn tự huy động.
Các biểu mẫu báo cáo mới được ban hành kèm theo Nghị định 366/2025/NĐ-CP yêu cầu chi tiết hóa các khoản đầu tư tài chính dài hạn. Việc này giúp cơ quan quản lý dễ dàng nhận diện các dòng vốn “ngủ quên” hoặc đầu tư kém hiệu quả.
Vai trò của kiểm toán nội bộ
Nghị định 366/2025/NĐ-CP quy định bắt buộc các tập đoàn, tổng công ty Nhà nước phải thiết lập bộ phận kiểm toán nội bộ. Đây là lớp phòng ngự thứ hai giúp doanh nghiệp phát hiện sai sót trước khi có đoàn thanh tra chuyên ngành.
Kiểm toán nội bộ theo Nghị định 366/2025/NĐ-CP không chỉ kiểm tra con số mà còn đánh giá tính tuân thủ quy trình đầu tư. Điều này tạo ra một áp lực tích cực lên bộ phận kế toán thuế và báo cáo tài chính để luôn duy trì sự chuẩn xác.
Quyết toán thuế và Báo cáo thuế dưới tác động của Nghị định 366/2025/NĐ-CP
Khi thực hiện 税务结算, doanh nghiệp cần đối chiếu giữa quy định tài chính của Nghị định 366/2025/NĐ-CP và các Luật Thuế hiện hành. Có những khoản chi phí được phép hạch toán theo kế toán nhưng không được trừ khi tính 企业所得税.
Nghị định 366/2025/NĐ-CP quy định rõ các khoản hỗ trợ từ ngân sách Nhà nước phải được theo dõi riêng. Nếu không minh bạch trong báo cáo thuế, doanh nghiệp rất dễ bị truy thu và phạt vi phạm hành chính về thuế.
Thuế thu nhập doanh nghiệp và ưu đãi đầu tư
Các dự án đầu tư vốn Nhà nước theo Nghị định 366/2025/NĐ-CP vào các vùng đặc biệt khó khăn vẫn được hưởng các ưu đãi thuế cao nhất. Kế toán cần chủ động lập hồ sơ miễn giảm thuế để tối ưu hóa dòng tiền cho doanh nghiệp.
| Loại hình đầu tư | 一般税率 | Thuế suất ưu đãi (theo Nghị định 366) | Thời gian miễn/giảm |
| Sản xuất thông thường | 20% | 20% | 不是 |
| Công nghệ cao (vốn NN) | 20% | 10% | Miễn 4 năm, giảm 50% trong 9 năm tiếp theo |
| Hạ tầng xã hội | 20% | 10% | Suốt đời dự án hoặc có thời hạn |
Rủi ro khi báo cáo thuế không đồng nhất với Nghị định 366/2025/NĐ-CP
Nhiều doanh nghiệp thường lúng túng khi xử lý các khoản chênh lệch tỷ giá hoặc đánh giá lại tài sản. Nghị định 366/2025/NĐ-CP yêu cầu mọi biến động vốn phải được phản ánh kịp thời trong báo cáo tài chính gửi cơ quan đại diện chủ sở hữu.
Sự sai lệch giữa số liệu báo cáo vốn và số liệu trên tờ khai quyết toán thuế sẽ là dấu hiệu để cơ quan thuế tiến hành thanh tra tại chỗ. Do đó, việc sử dụng dịch vụ tư vấn thuế chuyên nghiệp là giải pháp an toàn cho doanh nghiệp.
Chuyển đổi số trong quản lý vốn theo Nghị định 366/2025/NĐ-CP
Để thực thi hiệu quả Nghị định 366/2025/NĐ-CP, Chính phủ đẩy mạnh việc xây dựng cơ sở dữ liệu quốc gia về vốn Nhà nước. Các doanh nghiệp bắt buộc phải cập nhật dữ liệu tài chính lên hệ thống chung định kỳ.
Việc ứng dụng phần mềm ERP và các công cụ phân tích dữ liệu (Data Analytics) giúp kế toán trưởng dễ dàng theo dõi biến động vốn theo thời gian thực. Nghị định 366/2025/NĐ-CP khuyến khích các đơn vị số hóa toàn bộ chứng từ kế toán để phục vụ thanh tra, kiểm tra trực tuyến.
Hệ thống báo cáo điện tử
Nghị định 366/2025/NĐ-CP đặt ra lộ trình đến năm 2027, 100% doanh nghiệp Nhà nước phải thực hiện báo cáo tình hình sử dụng vốn qua môi trường mạng. Điều này giúp giảm thiểu chi phí in ấn và tăng tốc độ xử lý thông tin.
Các chữ ký số và hợp đồng điện tử được thừa nhận hoàn toàn trong các giao dịch đầu tư vốn. Đây là bước tiến lớn giúp doanh nghiệp vận hành linh hoạt hơn dưới sự hướng dẫn của Nghị định 366/2025/NĐ-CP.
Bảo mật dữ liệu tài chính quốc gia
Vì dữ liệu vốn Nhà nước liên quan đến an ninh tài chính quốc gia, Nghị định 366/2025/NĐ-CP cũng quy định về trách nhiệm bảo mật thông tin. Doanh nghiệp phải đầu tư hạ tầng CNTT đủ mạnh để chống lại các cuộc tấn công mạng.
Kế toán và kiểm toán viên tiếp cận dữ liệu này phải được phân quyền rõ ràng. Mọi hành vi làm rò rỉ thông tin tài chính nhạy cảm sẽ bị xử lý nghiêm theo quy định pháp luật và Nghị định 366/2025/NĐ-CP.
Những thách thức thường gặp khi thực thi Nghị định 366/2025/NĐ-CP
Mặc dù mang lại nhiều lợi ích, nhưng Nghị định 366/2025/NĐ-CP cũng đặt ra không ít thách thức cho đội ngũ nhân sự tài chính. Sự thay đổi trong phương pháp đánh giá hiệu quả vốn khiến nhiều người quản lý lúng túng.
Thứ nhất là thách thức về trình độ chuyên môn. Nghị định 366/2025/NĐ-CP đòi hỏi kế toán phải có kiến thức sâu về phân tích tài chính chứ không đơn thuần là định khoản. Thứ hai là áp lực về tính minh bạch thông tin trước công chúng.
Khó khăn trong việc định giá tài sản vô hình
Nghị định 366/2025/NĐ-CP bắt đầu chú trọng đến giá trị thương hiệu và quyền sở hữu trí tuệ khi tính toán vốn Nhà nước. Tuy nhiên, việc định giá các tài sản này tại Việt Nam hiện chưa có sự thống nhất cao giữa các đơn vị kiểm toán.
Việc này có thể dẫn đến tranh cãi khi thực hiện cổ phần hóa hoặc thoái vốn. Doanh nghiệp cần tìm đến các tổ chức thẩm định giá có năng lực và nắm rõ tinh thần của Nghị định 366/2025/NĐ-CP để có kết quả khách quan nhất.
Áp lực tuân thủ các chỉ số KPI tài chính
Nghị định 366/2025/NĐ-CP gắn liền hiệu quả quản lý vốn với lương, thưởng của ban lãnh đạo. Nếu các chỉ số ROE, tỷ suất lợi nhuận trên doanh thu không đạt mục tiêu, doanh nghiệp sẽ bị xếp loại B hoặc C.
Điều này vô hình trung tạo ra áp lực “làm đẹp” báo cáo tài chính. Tuy nhiên, với cơ chế giám sát chéo được quy định trong Nghị định 366/2025/NĐ-CP, các hành vi này sẽ nhanh chóng bị phát hiện bởi cơ quan kiểm toán độc lập.
总结
Nghị định 366/2025/NĐ-CP thực sự là một “bộ lọc” để giữ lại những doanh nghiệp Nhà nước hoạt động thực chất và hiệu quả. Việc thấu hiểu và vận dụng đúng các quy định trong văn bản này không chỉ giúp doanh nghiệp tránh được các rủi ro pháp lý mà còn tạo đà cho sự phát triển bền vững. Đối với đội ngũ kế toán – kiểm toán, đây là thời điểm vàng để nâng cao giá trị bản thân thông qua việc nắm vững các chuẩn mực quản lý vốn hiện đại.
Nếu doanh nghiệp của bạn đang gặp khó khăn trong việc thích ứng với Nghị định 366/2025/NĐ-CP, hãy để MAN – 会计师大师网络 đồng hành cùng bạn. Chúng tôi tự hào cung cấp hệ sinh thái dịch vụ chuyên nghiệp gồm: 审计服务, 税务会计, 税务咨询服务, 税务结算 和 税务申报 hàng đầu. Với đội ngũ chuyên gia giàu kinh nghiệm, MAN cam kết giúp doanh nghiệp minh bạch hóa tài chính, tối ưu hóa nghĩa vụ thuế và tuân thủ tuyệt đối các quy định mới nhất của pháp luật.
MAN 的服务联系信息 – Master Accountant Network
- 地址：胡志明市新顺坊43街19A号
- 手机/扎洛：0903 963 163 – 0903 428 622
- 邮箱: man@man.net.vn
内容制作：先生 黎黄宣 – MAN – Master Accountant Network 的创始人兼首席执行官，越南注册会计师，拥有超过 30 年的会计、审计和财务咨询经验。.
Câu hỏi thường gặp về Nghị định 366/2025/NĐ-CP
Có. Tuy nhiên, mức độ can thiệp của Nhà nước sẽ khác nhau tùy thuộc vào tỷ lệ nắm giữ vốn. Điều 5 của Nghị định 366/2025/NĐ-CP quy định rõ quyền hạn của người đại diện phần vốn trong các trường hợp này.
Trước hết, cần rà soát lại toàn bộ danh mục đầu tư hiện có. Sau đó, đào tạo đội ngũ kế toán về các biểu mẫu báo cáo mới theo Nghị định 366/2025/NĐ-CP và thiết lập hệ thống kiểm soát nội bộ vững chắc.
Nghị định 366/2025/NĐ-CP cho phép đa dạng hóa hình thức thoái vốn, bao gồm cả đấu giá công khai và thỏa thuận trực tiếp nếu đấu giá không thành công. Mục tiêu là thu hồi vốn cao nhất cho ngân sách. Nghị định 366/2025/NĐ-CP có áp dụng cho các công ty cổ phần có vốn Nhà nước dưới 50% không?
Doanh nghiệp cần chuẩn bị gì để thực hiện đúng Nghị định 366/2025/NĐ-CP từ năm nay?
Việc thoái vốn Nhà nước có gì mới trong Nghị định 366/2025/NĐ-CP?
