Thông tư 94/2026/TT-BTC chính thức có hiệu lực từ ngày 1/7/2026, đánh dấu bước chuyển mình quan trọng trong công tác quản lý thuế theo Luật Quản lý thuế 2025. Đây là văn bản cốt lõi định hình lại phương thức cơ quan thuế đánh giá, phân loại và xử lý rủi ro, yêu cầu doanh nghiệp phải chủ động thích ứng để tránh các rủi ro pháp lý.
Trong bối cảnh quản lý thuế hiện đại, việc am hiểu các tiêu chí tuân thủ không còn là lựa chọn mà là yêu cầu bắt buộc. Đội ngũ chuyên gia tại MAN – Master Accountant Network với hơn 30 năm kinh nghiệm đã tổng hợp, phân tích sâu sắc các quy định mới nhằm cung cấp góc nhìn thực tiễn, giúp doanh nghiệp vững vàng trước các thay đổi về pháp lý.
Tóm tắt trọng tâm về Thông tư 94/2026/TT-BTC
Thông tư 94/2026/TT-BTC là văn bản hướng dẫn nghiệp vụ về quản lý tuân thủ và quản lý rủi ro trong hoạt động thuế, chính thức áp dụng từ ngày 1/7/2026. Văn bản này quy định cách thức cơ quan thuế thu thập dữ liệu, phân loại rủi ro của người nộp thuế và các biện pháp quản lý tương ứng.
Đối tượng áp dụng bao gồm người nộp thuế, cơ quan quản lý thuế, công chức thuế và các bên liên quan. Doanh nghiệp cần nắm vững để đảm bảo dữ liệu khai báo khớp với hệ thống của cơ quan thuế, tránh bị xếp vào nhóm rủi ro cao và bị cưỡng chế thi hành hành chính. Đây là công cụ quản lý mới giúp cơ quan thuế chuyển đổi từ phương thức quản lý thủ công sang dựa trên dữ liệu phân tích tự động.
Phạm vi điều chỉnh và đối tượng áp dụng của Thông tư 94/2026/TT-BTC
Theo quy định tại Thông tư 94/2026/TT-BTC, phạm vi điều chỉnh và đối tượng áp dụng được xác định cụ thể nhằm bao phủ toàn bộ vòng đời quản lý thuế. Đây là căn cứ pháp lý quan trọng để doanh nghiệp rà soát lại quy trình nội bộ.
Phạm vi điều chỉnh
Thông tư tập trung vào ba nhóm nội dung chính:
- Thu thập, xử lý, quản lý, sử dụng thông tin liên quan đến người nộp thuế nhằm phục vụ công tác quản lý tuân thủ và quản lý rủi ro trong quản lý thuế.
- Quy định về các tiêu chí đánh giá, phân loại mức độ rủi ro và việc áp dụng quản lý rủi ro trong hoạt động nghiệp vụ quản lý thuế quy định tại khoản 5 Điều 33 Luật Quản lý thuế 2025.
- Quy định về các tiêu chí đánh giá việc tuân thủ pháp luật của người nộp thuế và các hoạt động quản lý tuân thủ trong quản lý thuế quy định tại khoản 3 Điều 34 Luật Quản lý thuế 2025.
Đối tượng áp dụng
Thông tư áp dụng đối với các nhóm đối tượng sau:
- Người nộp thuế.
- Cơ quan thuế.
- Công chức thuế.
- Cơ quan Nhà nước, tổ chức, cá nhân khác có liên quan đến hoạt động quản lý thuế.
9 Nguyên tắc quản lý tuân thủ và quản lý rủi ro thuế từ 1/7/2026
Căn cứ theo Điều 4 Thông tư 94/2026/TT-BTC, việc quản lý tuân thủ và rủi ro thuế phải tuân thủ 9 nguyên tắc cốt lõi sau đây. Các chuyên gia tại MAN – Master Accountant Network lưu ý rằng đây là kim chỉ nam cho cách thức cơ quan thuế vận hành hệ thống giám sát.
- Việc áp dụng quản lý tuân thủ, quản lý rủi ro trong quản lý thuế phải bảo đảm tính khách quan, minh bạch, đúng quy định của pháp luật, không phân biệt đối xử; được thực hiện nhằm nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý thuế, khuyến khích và tạo điều kiện để người nộp thuế tự nguyện tuân thủ tốt pháp luật thuế đồng thời phòng ngừa, phát hiện và xử lý kịp thời các hành vi vi phạm pháp luật thuế.
- Quản lý tuân thủ, quản lý rủi ro trong quản lý thuế phải được thực hiện trên cơ sở phân tích dữ liệu khách quan, toàn diện, thường xuyên được cập nhật áp dụng các biện pháp quản lý phù hợp với đặc thù, mức độ tuân thủ pháp luật thuế và mức độ rủi ro của từng nhóm, từng người nộp thuế; ưu tiên ứng dụng công nghệ thông tin hiện đại và tự động hóa trong thu thập, xử lý dữ liệu, đánh giá và phân loại.
- Thông tin phục vụ quản lý tuân thủ, quản lý rủi ro được thu thập từ các nguồn thông tin trong và ngoài cơ quan thuế, bao gồm cả thông tin từ nước ngoài theo quy định của pháp luật và quy định tại Điều 6 Thông tư 94/2026/TT-BTC; được quản lý thông qua hệ thống quản trị thuế của ngành thuế, đồng thời được xử lý, chia sẻ và cung cấp cho cơ quan thuế các cấp và các cơ quan nhà nước có liên quan để phục vụ công tác quản lý nhà nước theo quy định.
- Việc đánh giá, phân loại mức độ tuân thủ pháp luật thuế và mức độ rủi ro của người nộp thuế được thực hiện tự động, định kỳ, theo một hoặc kết hợp các phương pháp được quy định tại Thông tư 94/2026/TT-BTC trên cơ sở quy trình, biện pháp nghiệp vụ quản lý thuế, hệ thống tiêu chí và cơ sở dữ liệu về người nộp thuế.
- Trường hợp Phân hệ quản lý tuân thủ và rủi ro thuế gặp sự cố hoặc chưa đáp ứng yêu cầu áp dụng quản lý tuân thủ, quản lý rủi ro trong quản lý thuế, việc thực hiện được tiến hành thủ công trên cơ sở phê duyệt bằng văn bản của người có thẩm quyền theo quy định của Luật Quản lý thuế 2025 và các văn bản hướng dẫn thi hành.
- Trường hợp có thay đổi thông tin làm thay đổi kết quả đánh giá, phân loại mức độ tuân thủ pháp luật thuế và mức độ rủi ro của người nộp thuế mà hệ thống ứng dụng chưa tự động cập nhật, việc điều chỉnh được thực hiện thủ công bởi công chức thuế sau khi được người có thẩm quyền phê duyệt.
- Căn cứ kết quả đánh giá, phân loại mức độ tuân thủ pháp luật thuế và mức độ rủi ro của người nộp thuế, cơ quan thuế thực hiện: Quyết định việc kiểm tra, giám sát và áp dụng các biện pháp nghiệp vụ quản lý thuế phù hợp; Xây dựng kế hoạch và biện pháp nâng cao mức độ tuân thủ tổng thể, phù hợp với nguồn lực, trên cơ sở phân tích hành vi, nguyên nhân và quy mô của từng mức độ tuân thủ và mức độ rủi ro.
- Kết quả áp dụng các biện pháp nghiệp vụ tương ứng với từng mức độ tuân thủ pháp luật thuế, mức độ rủi ro của người nộp thuế phải được cập nhật đầy đủ, chính xác vào các ứng dụng hỗ trợ quản lý thuế hoặc Phân hệ quản lý tuân thủ và rủi ro thuế của cơ quan thuế đối với từng trường hợp cụ thể, làm cơ sở cho việc hoàn thiện cơ chế và đánh giá, phân loại mức độ tuân thủ pháp luật thuế và mức độ rủi ro của người nộp thuế trong các kỳ tiếp theo.
- Công chức thuế không phải chịu trách nhiệm cá nhân đối với các hành vi đã thực hiện đúng quy định tại Thông tư này và các hướng dẫn về quản lý tuân thủ, quản lý rủi ro khi thi hành nhiệm vụ.
Các trường hợp bị cưỡng chế thi hành quyết định hành chính về quản lý thuế
Việc nắm rõ các tình huống dẫn đến cưỡng chế là chìa khóa để doanh nghiệp phòng ngừa rủi ro tài chính và duy trì uy tín trên thị trường. Căn cứ theo Điều 48 Luật Quản lý thuế 2025, chúng tôi tổng hợp các trường hợp bị cưỡng chế cũng như các ngoại lệ không áp dụng cưỡng chế vào bảng dưới đây để nhà quản lý dễ dàng tra cứu.
| STT | Trường hợp | Đặc điểm / Ghi chú |
| 1 | Nợ thuế quá 90 ngày | Quá 90 ngày kể từ ngày hết thời hạn nộp thuế theo quy định. |
| 2 | Hết thời hạn gia hạn | Tiền thuế nợ sau khi đã hết thời hạn gia hạn nộp thuế. |
| 3 | Không hoạt động/Tẩu tán tài sản | Nợ thuế và không hoạt động tại địa chỉ đăng ký hoặc có hành vi phát tán tài sản. |
| 4 | Không chấp hành quyết định xử phạt | Không nộp phạt đúng hạn, trừ trường hợp được hoãn hoặc tạm đình chỉ. |
| 5 | Không chấp hành quyết định kiểm tra | Đã bị xử phạt về hành vi này nhưng vẫn tiếp tục không chấp hành. |
| 6 | Ngoại lệ: Nợ được nộp dần | Khoản nợ được cho phép nộp dần trong 12 tháng hoặc có bảo lãnh ngân hàng. |
| 7 | Ngoại lệ: Phí hải quan | Không cưỡng chế đối với phí hải quan, lệ phí hàng hóa/phương tiện quá cảnh. |
| 8 | Ngoại lệ: Đang bù trừ hoàn thuế | Không cưỡng chế với số tiền nợ đang làm thủ tục bù trừ qua hoàn thuế. |
| 9 | Quyết định thực tế | Thủ trưởng cơ quan thuế quyết định dựa trên tình hình thực tế từng trường hợp. |
Các chuyên gia tại MAN với hơn 30 năm kinh nghiệm nhấn mạnh, việc bị cưỡng chế không chỉ gây gián đoạn hoạt động kinh doanh mà còn ảnh hưởng nghiêm trọng đến uy tín của doanh nghiệp trên thị trường tài chính.
Tác động của Thông tư 94/2026/TT-BTC đến doanh nghiệp
Thông tư này nằm trong lộ trình hiện đại hóa hệ thống quản lý thuế theo Luật Quản lý thuế 2025. Đối với các doanh nghiệp, hiểu rõ thông tư này là chìa khóa để quản trị tài chính hiệu quả.
Các chuyên gia tại MAN – Master Accountant Network nhận thấy rằng việc tuân thủ không chỉ nằm ở việc nộp thuế đúng hạn, mà còn ở cách thức doanh nghiệp xây dựng hệ thống dữ liệu nội bộ khớp nối với dữ liệu cơ quan thuế. Sự thiếu đồng bộ trong dữ liệu thường là nguyên nhân chính dẫn đến việc bị phân loại rủi ro sai lệch.
Quản trị rủi ro thuế trong thời đại công nghệ số
Việc ứng dụng công nghệ thông tin là xu thế không thể đảo ngược. Hệ thống quản trị thuế của ngành thuế sẽ tự động cập nhật, xử lý thông tin từ cả nguồn trong và ngoài nước. Đặc biệt, thông tư cho phép áp dụng các biện pháp quản lý thủ công khi hệ thống xảy ra sự cố, nhằm đảm bảo tính liên tục của công tác quản lý.
Đây là điểm doanh nghiệp cần lưu ý, bởi các thay đổi về tình trạng pháp lý hoặc thông tin đăng ký của doanh nghiệp sẽ ngay lập tức được hệ thống cập nhật và làm thay đổi chỉ số rủi ro. Các chuyên gia tại MAN – Master Accountant Network khẳng định rằng quản lý rủi ro thuế không phải là một công việc chỉ thực hiện vào cuối năm. Doanh nghiệp cần tích hợp quản lý rủi ro vào quy trình kế toán hàng ngày.
Xem thêm bài viết tại: Thông tư 90/2026/TT-BTC: Hướng dẫn đăng ký thuế từ 01/07/2026
Case Study: Giải quyết rủi ro từ góc nhìn của chuyên gia MAN
Tại MAN – Master Accountant Network, chúng tôi đã gặp trường hợp một doanh nghiệp sản xuất bị liệt kê vào nhóm rủi ro cao. Nguyên nhân xuất phát từ việc địa chỉ đăng ký kinh doanh thay đổi nhưng không được cập nhật kịp thời lên hệ thống cơ quan thuế, đồng thời phát sinh một vài sai lệch nhỏ trong việc kê khai hóa đơn điện tử.
Với giải pháp từ MAN, chúng tôi đã thực hiện quy trình rà soát toàn diện (Tax Due Diligence). Đầu tiên, chúng tôi tiến hành khớp nối dữ liệu hóa đơn điện tử với sổ sách kế toán để tìm ra những điểm chênh lệch. Tiếp đó, chúng tôi hỗ trợ doanh nghiệp làm thủ tục cập nhật thông tin địa chỉ, đồng thời giải trình chi tiết về những sai sót hóa đơn. Sau 2 tháng áp dụng các biện pháp điều chỉnh chuyên nghiệp, doanh nghiệp này đã được chuyển khỏi danh sách cưỡng chế và cải thiện mức độ tuân thủ. Điều này cho thấy vai trò của việc can thiệp kịp thời là cực kỳ quan trọng.
Bảng so sánh các mức độ tuân thủ pháp luật thuế
Để giúp nhà quản lý dễ hình dung về vị thế của doanh nghiệp, chúng tôi tổng hợp bảng phân loại dựa trên các tiêu chí quản lý rủi ro mới.
| Mức độ tuân thủ | Đặc điểm nhận dạng | Hệ quả quản lý |
| Mức độ tốt | Khai báo đúng hạn, dữ liệu chuẩn, không nợ thuế | Ưu tiên, giảm tần suất kiểm tra |
| Mức độ trung bình | Có sai sót nhỏ, đã khắc phục kịp thời | Theo dõi chặt chẽ, kiểm tra định kỳ |
| Mức độ rủi ro cao | Nợ thuế, không tại địa chỉ cũ, vi phạm hành chính | Kiểm tra đột xuất, áp dụng biện pháp cưỡng chế |
Lời khuyên từ chuyên gia MAN cho doanh nghiệp
Với hơn 30 năm kinh nghiệm thực tế, chúng tôi tại MAN – Master Accountant Network nhận thấy một sai lầm phổ biến là nhiều doanh nghiệp vẫn coi quản lý thuế là nhiệm vụ của kế toán trưởng. Thực tế, quản trị rủi ro thuế là công việc của cả bộ máy lãnh đạo.
Thông tư 94/2026/TT-BTC đòi hỏi sự minh bạch tuyệt đối trong dữ liệu. Khi cơ quan thuế sử dụng các hệ thống tự động để phân loại, bất kỳ sai sót mang tính hệ thống nào cũng sẽ khiến doanh nghiệp mất lợi thế. Do đó, lời khuyên của chúng tôi là doanh nghiệp cần xây dựng bộ quy tắc kiểm soát nội bộ chặt chẽ, từ khâu tiếp nhận hóa đơn đầu vào đến khâu lập báo cáo quyết toán cuối năm. Đừng đợi đến khi nhận được thông báo từ cơ quan thuế mới bắt đầu rà soát.
Kết luận
Thông tư 94/2026/TT-BTC không chỉ là một văn bản quy định, mà là một bước ngoặt trong tư duy quản lý thuế, đòi hỏi doanh nghiệp phải chuyên nghiệp hóa hệ thống kế toán. Việc hiểu rõ luật, chủ động kiểm soát dữ liệu và xây dựng chiến lược tuân thủ bài bản sẽ giúp doanh nghiệp không chỉ tránh được rủi ro cưỡng chế mà còn nâng cao vị thế trên thị trường.
Các dịch vụ thuế tại MAN – Master Accountant Network
- Dịch vụ kế toán thuế
- Dịch vụ tư vấn thuế
- Dịch vụ quyết toán thuế
- Dịch vụ báo cáo thuế
- Dịch vụ hoàn thuế GTGT
Thông tin liên hệ dịch vụ tại MAN – Master Accountant Network
- Địa chỉ: Số 19A, Đường 43, Phường Tân Thuận, TP. Hồ Chí Minh
- Mobile/Zalo: 0903 963 163 – 0903 428 622
- Email: man@man.net.vn
- Google Business Profile: Xem Google Business Profile của MAN – Master Accountant Network
- LinkedIn Founder: Xem hồ sơ LinkedIn của chuyên gia Lê Hoàng Tuyên
Phụ trách sản xuất và kiểm duyệt nội dung chuyên môn bởi: Ông Lê Hoàng Tuyên – Sáng lập viên (Founder) & CEO MAN – Master Accountant Network, Kiểm toán viên CPA Việt Nam với hơn 30 năm kinh nghiệm trong lĩnh vực Kế toán, Kiểm toán, Thuế và Tư vấn Tài chính doanh nghiệp.
FAQ: Câu hỏi thường gặp về Thông tư 94/2026/TT-BTC
Tất cả các doanh nghiệp đều chịu sự điều chỉnh như nhau, nhưng doanh nghiệp nhỏ cần chú ý hơn về tính chính xác của thông tin đăng ký vì hệ thống thường quét dữ liệu này đầu tiên.
Doanh nghiệp có thể căn cứ vào các thông báo từ cơ quan thuế quản lý trực tiếp hoặc yêu cầu dịch vụ rà soát từ các đơn vị kiểm toán uy tín như MAN - Master Accountant Network để có cái nhìn khách quan.
Có, theo Thông tư 94/2026/TT-BTC, công chức thuế được quyền điều chỉnh thủ công nếu hệ thống chưa cập nhật thông tin thay đổi mới, nhưng phải có sự phê duyệt từ người có thẩm quyền.
Chúng tôi cung cấp dịch vụ rà soát thuế định kỳ, tư vấn tối ưu hóa quy trình kê khai và hỗ trợ giải trình trực tiếp với cơ quan thuế để bảo vệ quyền lợi hợp pháp cho doanh nghiệp.
Theo Điều 48 Luật Quản lý thuế 2025, nếu nợ tiền thuế quá 90 ngày kể từ ngày hết thời hạn nộp thuế, doanh nghiệp sẽ thuộc trường hợp bị cưỡng chế. Thông tư này ảnh hưởng thế nào đến doanh nghiệp nhỏ và vừa?
Làm sao để doanh nghiệp tự đánh giá mức độ tuân thủ của mình?
Công chức thuế có quyền điều chỉnh thủ công kết quả rủi ro không?
Giải pháp của MAN - Master Accountant Network là gì?
Nợ thuế bao lâu thì bị cưỡng chế theo quy định mới?
