Thu nhập chịu thuế tính trước có được tính trong dự toán xây dựng công trình không là thắc mắc pháp lý và tài chính hàng đầu của các chủ đầu tư, nhà thầu cùng đội ngũ kế toán công trình. Trong bối cảnh quản lý chi phí đầu tư xây dựng ngày càng khắt khe theo hệ thống pháp luật mới như Luật Xây dựng số 135/2025/QH15, Nghị định 206/2026/NĐ-CP, Thông tư 36/2026/TT-BXD và Thông tư 38/2026/TT-BXD, việc nắm rõ cơ cấu chi phí lập dự toán là yêu cầu bắt buộc để đảm bảo tính tuân thủ và tối ưu hóa tài chính.
Nhiều doanh nghiệp trong quá trình thi công và quyết toán dự án thường lúng túng giữa việc hạch toán dự toán xây dựng và căn cứ tính thuế thực tế. Việc hiểu sai hoặc bỏ sót khoản thu nhập chịu thuế tính trước không chỉ làm ảnh hưởng trực tiếp đến giá gói thầu mà còn tiềm ẩn nguy cơ bị cơ quan thuế xử phạt khi thanh tra quyết toán. Bài viết này sẽ phân tích chi tiết các quy định hiện hành, cách xác định định mức và các giải pháp quản trị rủi ro thuế hiệu quả nhất.
Tóm tắt trọng tâm về thu nhập chịu thuế tính trước trong dự toán xây dựng
- Thu nhập chịu thuế tính trước có được tính trong dự toán xây dựng công trình không là câu hỏi được quy định rõ tại khoản 2 Điều 12 Nghị định 206/2026/NĐ-CP: Đây là một khoản chi phí thuộc chi phí xây dựng trong dự toán xây dựng công trình.
- Khoản này đại diện cho lợi nhuận dự kiến của nhà thầu xây dựng, được xác định bằng định mức tỷ lệ phần trăm (%) theo Mục 4 Phụ lục III ban hành kèm theo Thông tư 36/2026/TT-BXD nhân với tổng chi phí trực tiếp và chi phí gián tiếp. Quy định áp dụng đối với mọi chủ đầu tư, nhà thầu và các cơ quan thẩm định dự toán khi triển khai dự án xây dựng tại Việt Nam.
Thu nhập chịu thuế tính trước có được tính trong dự toán xây dựng công trình không?
Quy định pháp luật hiện hành khẳng định: Thu nhập chịu thuế tính trước hoàn toàn ĐƯỢC TÍNH trong dự toán xây dựng công trình. Khoản tiền này nằm trong cơ cấu cấu thành của chi phí xây dựng, thuộc tổng mức đầu tư hoặc dự toán công trình được phê duyệt.
Căn cứ pháp lý trực tiếp cho vấn đề này được ghi nhận tại Điều 12 Nghị định 206/2026/NĐ-CP quy định về xác định dự toán xây dựng công trình.
Cơ sở xác định dự toán xây dựng công trình theo khoản 1 Điều 12 Nghị định 206/2026/NĐ-CP
Dự toán xây dựng công trình được quy định tại điểm a khoản 2 Điều 76 Luật Xây dựng số 135/2025/QH15. Căn cứ khoản 1 Điều 12 Nghị định 206/2026/NĐ-CP, dự toán được xác định trên các cơ sở pháp lý và kỹ thuật sau:
- Khối lượng tính toán từ thiết kế xây dựng triển khai sau khi dự án được phê duyệt.
- Các chỉ dẫn kỹ thuật, yêu cầu công việc phải thực hiện, kế hoạch thực hiện của công trình.
- Điều kiện thi công, biện pháp thi công thực tế của công trình.
- Việc tham khảo, sử dụng hệ thống giá xây dựng, giá thiết bị, chỉ số giá xây dựng do các cơ quan quản lý nhà nước có thẩm quyền công bố.
- Giá thị trường, giá của nhà sản xuất, nhà cung ứng hoặc tính toán từ dữ liệu chi phí tương tự của các công trình trong nước đã thực hiện hoặc đang thực hiện cùng các quy định, hướng dẫn về xác định chi phí.
Cơ cấu chi phí xây dựng theo khoản 2 Điều 12 Nghị định 206/2026/NĐ-CP
Theo quy định tại khoản 2 Điều 12 Nghị định 206/2026/NĐ-CP, chi phí xây dựng trong dự toán công trình gồm 5 yếu tố thành phần chính:
- Chi phí trực tiếp: Bao gồm chi phí vật liệu, chi phí nhân công, chi phí máy và thiết bị thi công.
- Chi phí gián tiếp: Bao gồm chi phí chung, chi phí cho một số công việc không xác định được khối lượng từ thiết kế. Chi phí gián tiếp được xác định bằng định mức tỷ lệ phần trăm (%) theo quy định hoặc bằng cách lập dự toán.
- Thu nhập chịu thuế tính trước: Được xác định bằng định mức tỷ lệ phần trăm (%) theo quy định.
- Thuế giá trị gia tăng: Xác định theo quy định pháp luật về thuế hiện hành.
- Chi phí nhà tạm để ở và điều hành thi công: Được xác định bằng định mức tỷ lệ phần trăm (%) theo quy định hoặc lập dự toán.
Phương pháp xác định chi phí trực tiếp theo bước thiết kế
Theo quy định tại điểm a khoản 2 Điều 12 Nghị định 206/2026/NĐ-CP, chi phí trực tiếp được xác định theo từng trường hợp thiết kế cụ thể:
- Trường hợp thiết kế xây dựng triển khai sau khi dự án được phê duyệt là thiết kế FEED hoặc thiết kế kỹ thuật: Chi phí trực tiếp được xác định theo khối lượng và giá xây dựng của nhóm công tác xây dựng, giá bộ phận, đơn vị kết cấu công trình, giá công tác xây dựng, suất chi phí.
- Trường hợp thiết kế xây dựng triển khai sau khi dự án được phê duyệt là thiết kế bản vẽ thi công: Chi phí trực tiếp được xác định theo khối lượng và giá công tác xây dựng, giá xây dựng của nhóm công tác xây dựng, giá bộ phận, đơn vị kết cấu công trình.
- Trường hợp tại thời điểm lập dự toán, các công việc chưa xác định được chi phí từ khối lượng và giá xây dựng theo quy định nêu trên: Chi phí sẽ được ước tính trên cơ sở nội dung, phạm vi, tính chất công việc. Trong quá trình triển khai thực hiện các bước tiếp theo, chủ đầu tư sẽ làm rõ chi phí này để làm cơ sở quản lý.
Như vậy, thu nhập chịu thuế tính trước không phải là một khoản phí phát sinh ngoài dự toán hay một khoản phạt tài chính. Đây là khoản lợi nhuận dự kiến được tính sẵn vào giá trị công trình nhằm đảm bảo hiệu quả kinh doanh hợp pháp của nhà thầu xây lắp.
Cụ thể, dự toán chi phí xây dựng tổng thể được tổng hợp đầy đủ từ 5 thành phần chi phí cấu thành bao gồm:
- Chi phí trực tiếp: Tổng gộp các khoản chi phí vật liệu xây dựng, chi phí nhân công thi công trực tiếp và chi phí sử dụng máy, thiết bị thi công.
- Chi phí gián tiếp: Tổng gộp chi phí chung quản lý công trường và các khoản chi phí cho một số công việc không xác định được khối lượng cụ thể từ bản vẽ thiết kế.
- Thu nhập chịu thuế tính trước: Khoản lợi nhuận dự kiến tính sẵn cho nhà thầu thi công xây dựng theo định mức nhà nước quy định.
- Chi phí nhà tạm để ở và điều hành thi công: Khoản chi phí cho các công trình tạm phục vụ sinh hoạt của công nhân và công tác quản lý điều hành tại công trường.
- Thuế giá trị gia tăng (VAT): Nghĩa vụ thuế giá trị gia tăng tính theo tỷ lệ quy định trên tổng giá trị các khoản mục chi phí trước thuế.
Cách xác định thu nhập chịu thuế tính trước theo Thông tư 36/2026/TT-BXD
Công thức tính thu nhập chịu thuế tính trước
Tại Mục 4 Phụ lục III ban hành kèm theo Thông tư 36/2026/TT-BXD, Bộ Xây dựng hướng dẫn cụ thể cách tính khoản mục này trong dự toán chi phí xây dựng như sau:
Thu nhập chịu thuế tính trước được tính bằng định mức tỷ lệ phần trăm (%) quy định tại Bảng 3.6 Phụ lục III nhân với tổng chi phí trực tiếp và chi phí gián tiếp.
Công thức xác định chuẩn xác:
|
Thu nhập chịu thuế tính trước = (Chi phí trực tiếp + Chi phí gián tiếp) x Định mức tỷ lệ phần trăm (%) |
Bảng định mức tỷ lệ phần trăm thu nhập chịu thuế tính trước
Tại Bảng 3.6 Phụ lục III ban hành kèm theo Thông tư 36/2026/TT-BXD, định mức tỷ lệ phần trăm (%) thu nhập chịu thuế tính trước được quy định chi tiết theo từng loại công trình xây dựng như sau:
| STT | Loại công trình | Định mức Thu nhập chịu thuế tính trước (%) |
| 1 | Công trình dân dụng | 5,5% |
| 2 | Công trình công nghiệp | 6,0% |
| 3 | Công trình giao thông | 6,0% |
| 4 | Công trình nông nghiệp và môi trường | 5,5% |
| 5 | Công trình hạ tầng kỹ thuật | 5,5% |
| 6 | Dự toán lắp đặt thiết bị công nghệ trong các công trình xây dựng; xây lắp đường dây tải điện và trạm biến áp; thí nghiệm hiệu chỉnh điện đường dây và trạm biến áp | 6,0% |
Các trường hợp đặc thù về định mức thu nhập chịu thuế tính trước
Thông tư 36/2026/TT-BXD cũng quy định rõ hai trường hợp áp dụng đặc thù mà các kỹ sư dự toán và kế toán thuế cần lưu ý:
Thứ nhất, trường hợp nhà thầu thi công xây dựng công trình phải tự tổ chức khai thác và sản xuất các loại vật liệu đất, đá, cát sỏi để phục vụ thi công xây dựng công trình, thu nhập chịu thuế tính trước trong dự toán chi phí khai thác và sản xuất vật liệu được xác định bằng tỷ lệ 3,0% trên chi phí trực tiếp và chi phí gián tiếp của hoạt động khai thác, sản xuất đó.
Thứ hai, đối với các công trình thuộc dự án đầu tư xây dựng phục vụ quốc phòng, an ninh, tùy theo loại công trình tương ứng (dân dụng, công nghiệp, giao thông, hạ tầng…), chủ đầu tư và đơn vị lập dự toán áp dụng mức tỷ lệ phần trăm (%) quy định tại Bảng 3.6 Phụ lục III cho phù hợp.
Quản trị và sử dụng định mức dự toán công trình theo Nghị định 206/2026/NĐ-CP và Thông tư 38/2026/TT-BXD
Hướng dẫn áp dụng và cơ sở lập định mức theo Thông tư 38/2026/TT-BXD
Thông tư 38/2026/TT-BXD ban hành hướng dẫn chi tiết về cách áp dụng định mức dự toán xây dựng công trình cũng như cơ sở pháp lý và kỹ thuật để lập định mức dự toán.
Theo Thông tư 38/2026/TT-BXD, định mức dự toán xây dựng được xác định dựa trên:
- Quy trình công nghệ thi công và đặc điểm kinh tế kỹ thuật của từng công tác xây dựng.
- Yêu cầu về chủng loại, chất lượng vật liệu, trình độ tay nghề lao động và năng suất máy móc thi công thực tế.
- Mặt bằng giá thị trường và điều kiện tổ chức thi công phổ biến.
Việc tuân thủ Thông tư 38/2026/TT-BXD giúp chủ đầu tư và tư vấn xác định đúng khối lượng hao phí, làm tiền đề tính toán chính xác chi phí trực tiếp, chi phí gián tiếp và thu nhập chịu thuế tính trước trong dự toán.
Quy định quản trị và sử dụng định mức dự toán theo khoản 5 Điều 20 Nghị định 206/2026/NĐ-CP
Căn cứ khoản 5 Điều 20 Nghị định 206/2026/NĐ-CP, việc quản trị và sử dụng định mức dự toán công trình trong quá trình thực hiện dự án được triển khai theo 4 quy định cốt lõi sau:
- Thứ nhất, trong quá trình lập tổng mức đầu tư xây dựng và dự toán xây dựng, chủ đầu tư, tổ chức, cá nhân lập dự toán được áp dụng, vận dụng, điều chỉnh định mức dự toán trên cơ sở hệ thống định mức do cơ quan nhà nước có thẩm quyền ban hành hoặc căn cứ vào công nghệ thi công, biện pháp thi công, điều kiện thi công dự kiến, tổ chức xây dựng để xác định định mức.
- Thứ hai, trong quá trình thi công xây dựng, chủ đầu tư các dự án đầu tư công tổ chức khảo sát, thu thập, xác định định mức dự toán công trình đối với các công tác xây dựng chưa có hoặc đã có định mức nhưng chưa phù hợp với thực tế công trình theo phương pháp xác định định mức của Bộ Xây dựng hướng dẫn; gửi về Bộ Xây dựng và cơ quan ban hành định mức phục vụ việc rà soát, xem xét, quyết định cập nhật hệ thống định mức xây dựng.
- Thứ ba, chủ đầu tư tổ chức khảo sát, thu thập số liệu, xác định các định mức dự toán công trình theo yêu cầu của cơ quan quản lý nhà nước có thẩm quyền ban hành định mức xây dựng đối với các công tác xây dựng có công nghệ thi công mới, sử dụng vật liệu mới, để phục vụ rà soát, cập nhật hệ thống định mức xây dựng.
- Thứ tư, đối với dự án đầu tư công có quy mô lớn, kỹ thuật phức tạp, sử dụng công nghệ mới chưa phổ biến ở Việt Nam, trường hợp sử dụng định mức nước ngoài để phù hợp với tiêu chuẩn, công nghệ áp dụng cho dự án thì chủ đầu tư tổ chức thu thập, biên dịch các định mức nước ngoài, thuê tổ chức tư vấn có năng lực, kinh nghiệm phân tích, đánh giá, xác định danh mục, các nội dung áp dụng cho dự án để chủ đầu tư quyết định sử dụng làm cơ sở xác định chi phí đầu tư xây dựng của dự án; đồng thời tổng hợp báo cáo gửi người quyết định đầu tư để theo dõi, quản lý. Trong quá trình thi công xây dựng, chủ đầu tư tổ chức khảo sát, thu thập dữ liệu làm cơ sở kiểm chứng định mức đã sử dụng; gửi kết quả về Bộ Xây dựng, Bộ quản lý công trình xây dựng chuyên ngành đối với các định mức dự toán thuộc chuyên ngành và Ủy ban nhân dân cấp tỉnh trong trường hợp là cấp quyết định đầu tư, để phục vụ việc rà soát, cập nhật hệ thống định mức xây dựng.
Bản chất kinh tế và tác động của thu nhập chịu thuế tính trước đến nghĩa vụ thuế
Phân biệt thu nhập chịu thuế tính trước trong dự toán và Thuế TNDN thực tế
Một sai lầm rất phổ biến của nhiều kế toán công trình là đồng nhất thu nhập chịu thuế tính trước trong dự toán với lợi nhuận chịu thuế thu nhập doanh nghiệp (TNDN) của nhà thầu.
Trong dự toán xây dựng, thu nhập chịu thuế tính trước là con số định mức giả định do Nhà nước quy định nhằm cấu thành nên giá trị công trình trước thuế. Con số này làm cơ sở để chủ đầu tư phê duyệt giá gói thầu và ký kết hợp đồng thi công.
Trong thực tế tài chính, lợi nhuận của nhà thầu phụ thuộc vào năng lực quản trị chi phí thi công. Nếu nhà thầu tiết kiệm vật tư, tối ưu nhân công và máy móc, lợi nhuận thực tế thu được có thể cao hơn con số thu nhập chịu thuế tính trước trong dự toán. Ngược lại, nếu thi công kéo dài, trượt giá vật liệu, nhà thầu có thể bị sụt giảm lợi nhuận hoặc thua lỗ.
Về nghĩa vụ thuế, cơ quan thuế xác định thuế TNDN phải nộp dựa trên thu nhập chịu thuế thực tế (Doanh thu thực tế trừ Chi phí hợp lý, hợp lệ có đủ hóa đơn chứng từ) theo Luật Thuế TNDN, chứ không thu thuế trực tiếp dựa trên con số thu nhập chịu thuế tính trước nằm trong bảng dự toán.
Ảnh hưởng đến Thuế GTGT và hóa đơn tài chính
Thu nhập chịu thuế tính trước đóng vai trò là một phần của giá trị xây dựng trước thuế. Tổng chi phí trực tiếp, chi phí gián tiếp, thu nhập chịu thuế tính trước và chi phí nhà tạm sẽ hợp thành Giá trị xây dựng trước thuế.
Thuế GTGT của công trình xây dựng được tính bằng cách lấy Giá trị xây dựng trước thuế (đã bao gồm Thu nhập chịu thuế tính trước) nhân với thuế suất Thuế GTGT theo quy định hiện hành.
Khi nhà thầu xuất hóa đơn GTGT theo tiến độ nghiệm thu khối lượng hoàn thành hoặc khi quyết toán thanh lý hợp đồng, giá trị tính thuế GTGT ghi trên hóa đơn phải bao gồm đầy đủ giá trị nghiệm thu tương ứng với các khoản mục này.
|
GIÁ TRỊ NGHIỆM THU TRÊN HÓA ĐƠN = [Chi phí trực tiếp + Chi phí gián tiếp + Thu nhập chịu thuế tính trước + Chi phí nhà tạm] + [Thuế GTGT tính trên tổng các khoản mục trên] |
Tổng hợp văn bản pháp luật quy định về dự toán và thuế xây dựng
Để xác định chính xác thu nhập chịu thuế tính trước và quản trị tài chính dự án xây dựng, doanh nghiệp cần tham chiếu hệ thống văn bản quy phạm pháp luật sau:
| Số hiệu văn bản | Loại văn bản | Cơ quan ban hành | Nội dung tóm lược liên quan |
| Luật số 135/2025/QH15 | Luật Xây dựng | Quốc hội | Quy định chung về dự toán xây dựng công trình, quản lý chi phí đầu tư tại điểm a khoản 2 Điều 76. |
| Nghị định 206/2026/NĐ-CP | Nghị định | Chính phủ | Quy định cơ sở xác định dự toán tại khoản 1 Điều 12, cấu thành chi phí tại khoản 2 Điều 12 và quản trị, sử dụng định mức tại khoản 5 Điều 20. |
| Thông tư 36/2026/TT-BXD | Thông tư | Bộ Xây dựng | Hướng dẫn xác định thu nhập chịu thuế tính trước tại Mục 4 Phụ lục III, Bảng 3.6 định mức tỷ lệ % và quy định cho trường hợp tự sản xuất vật liệu, quốc phòng an ninh. |
| Thông tư 38/2026/TT-BXD | Thông tư | Bộ Xây dựng | Hướng dẫn áp dụng định mức dự toán xây dựng công trình và cơ sở lập định mức dự toán xây dựng. |
| Luật Thuế TNDN hiện hành | Luật | Quốc hội | Quy định về căn cứ tính thuế TNDN thực tế dựa trên thu nhập chịu thuế từ doanh thu và chi phí hợp lý. |
| Luật Thuế GTGT hiện hành | Luật | Quốc hội | Quy định giá tính thuế GTGT đối với xây dựng, lắp đặt là giá trị công trình nghiệm thu chưa có thuế GTGT. |
Case study thực tế tại Việt Nam: Rủi ro bóc tách chi phí và quyết toán thuế tại dự án thi công công trình
Để làm rõ tầm quan trọng của việc hiểu đúng thu nhập chịu thuế tính trước, hãy cùng phân tích một tình huống thực tế tại Công ty Cổ phần Xây dựng Nam Hà (tên doanh nghiệp đã được thay đổi) trong kỳ quyết toán thuế gần đây.
Bối cảnh dự án
Công ty Nam Hà trúng thầu dự án thi công nhà xưởng công nghiệp tại Bình Dương với giá trị hợp đồng trọn gói là 50 tỷ đồng.
Trong bảng dự toán đính kèm hợp đồng, các chi phí được lập theo đúng quy định gồm:
- Chi phí trực tiếp: 38 tỷ đồng
- Chi phí gián tiếp: 4 tỷ đồng
- Chi phí nhà tạm: 0,8 tỷ đồng
- Thu nhập chịu thuế tính trước (6,0% theo Thông tư 36/2026/TT-BXD): 2,52 tỷ đồng
- Giá trị trước thuế: 45,32 tỷ đồng
- Thuế GTGT (10%): 4,532 tỷ đồng
- Tổng giá trị hợp đồng: 49,852 tỷ đồng
Vấn đề phát sinh khi cơ quan thuế kiểm tra
Khi thanh tra thuế TNDN, đoàn kiểm tra phát hiện Công ty Nam Hà ghi nhận toàn bộ thu nhập chịu thuế tính trước 2,52 tỷ đồng vào tài khoản doanh thu nhận trước ngay khi ký hợp đồng, đồng thời không tập hợp đủ hóa đơn chứng từ chi phí đầu vào tương ứng cho phần chi phí trực tiếp thi công thực tế.
Doanh nghiệp giải thích rằng khoản 2,52 tỷ đồng là lợi nhuận cố định đã được duyệt trong dự toán nên nghiễm nhiên là thu nhập ròng của họ, không cần xuất hóa đơn theo tiến độ hay giải trình hóa đơn chi phí trực tiếp tương ứng.
Đánh giá và xử lý rủi ro từ góc nhìn chuyên gia
Theo góc nhìn từ MAN, Công ty Nam Hà đã phạm 2 lỗi nghiêm trọng về kế toán và quản lý thuế:
- Hiểu sai bản chất dự toán: Thu nhập chịu thuế tính trước trong dự toán chỉ là căn cứ để bên giao thầu xác định giá trị thanh toán cho bên nhận thầu. Khoản này không phản ánh lợi nhuận tính thuế TNDN thực tế trên sổ sách.
- Sai lệch thời điểm ghi nhận doanh thu và chi phí: Doanh thu dịch vụ xây dựng phải được ghi nhận theo tiến độ nghiệm thu khối lượng hoàn thành, kết hợp với tập hợp chi phí hợp lý hợp lệ tương ứng.
Số liệu điều chỉnh thực tế sau thanh tra:
| Chỉ tiêu | Số liệu theo báo cáo của DN | Số liệu sau kiểm tra của Đoàn thuế | Chênh lệch / Xử lý |
| Doanh thu nghiệm thu thực tế | 45.320.000.000 VNĐ | 45.320.000.000 VNĐ | 0 VNĐ |
| Chi phí hợp lý có hóa đơn | 35.000.000.000 VNĐ | 35.000.000.000 VNĐ | 0 VNĐ |
| Chi phí trực tiếp thiếu chứng từ | 7.000.000.000 VNĐ | 0 VNĐ (Bị loại khỏi chi phí) | -7.000.000.000 VNĐ |
| Lợi nhuận tính thuế TNDN | 3.320.000.000 VNĐ | 10.320.000.000 VNĐ | +7.000.000.000 VNĐ |
| Thuế TNDN phải nộp thêm (20%) | – | 1.400.000.000 VNĐ | Truy thu 1.400.000.000 VNĐ |
| Phạt chậm nộp & vi phạm hành chính | – | 320.000.000 VNĐ | Xử phạt theo quy định |
Nhờ sự hỗ trợ tư vấn gỡ rối kịp thời từ MAN – Master Accountant Network, Công ty Nam Hà đã rà soát lại toàn bộ hồ sơ nghiệm thu, bổ sung đầy đủ biên bản bàn giao, nhật ký thi công và chứng từ thanh toán không dùng tiền mặt, giải trình thành công giảm bớt bóc tách chi phí loại trừ, giảm thiểu tối đa số tiền bị xử phạt.
Bảng so sánh thu nhập chịu thuế tính trước với các khoản chi phí trong dự toán
Để giúp nhà quản lý và kế toán dễ dàng phân biệt, bảng so sánh dưới đây làm rõ sự khác biệt giữa thu nhập chịu thuế tính trước và các thành phần chi phí khác trong dự toán công trình:
| Tiêu chí | Thu nhập chịu thuế tính trước | Chi phí trực tiếp | Chi phí gián tiếp |
| Bản chất | Lợi nhuận định mức dự kiến của nhà thầu. | Chi phí thực tế về vật tư, con người, máy móc để tạo nên công trình. | Chi phí quản lý, điều hành chung của nhà thầu và công trường. |
| Căn cứ xác định | Tỷ lệ % quy định tại Bảng 3.6 Phụ lục III Thông tư 36/2026/TT-BXD nhân với (Chi phí trực tiếp + Chi phí gián tiếp). | Khối lượng thiết kế nhân với giá xây dựng tương ứng theo Điều 12 & Điều 22 Nghị định 206/2026/NĐ-CP. | Tính theo tỷ lệ % quy định hoặc bằng cách lập dự toán theo điểm b khoản 2 Điều 12 Nghị định 206/2026/NĐ-CP. |
| Chứng từ chứng minh khi thuế kiểm tra | Hồ sơ dự toán, hợp đồng xây dựng, biên bản nghiệm thu khối lượng. | Hóa đơn GTGT mua vật tư, bảng lương nhân công, hợp đồng thuê máy. | Hóa đơn chi phí điện nước, văn phòng phẩm, chi phí quản lý doanh nghiệp. |
| Mục đích trong quản trị | Đảm bảo biên lợi nhuận kỳ vọng cho nhà thầu. | Kiểm soát chi phí giá thành thi công thực tế. | Tối ưu bộ máy vận hành và quản lý dự án. |
Nhận định chuyên gia MAN: Những sai lầm đắt giá và chiến lược tối ưu rủi ro thuế
Giải pháp từ MAN – Master Accountant Network cho thấy, trong quá trình tư vấn và kiểm toán cho hơn 500 doanh nghiệp xây dựng tại Việt Nam, các chuyên gia nhận thấy 3 sai lầm phổ biến nhất mà chủ doanh nghiệp thường mắc phải:
Bỏ sót thu nhập chịu thuế tính trước khi lập dự toán bổ sung hay phụ lục hợp đồng
Khi phát sinh khối lượng thi công ngoài hợp đồng, kế toán hoặc kỹ sư bóc tách dự toán thường chỉ tính chi phí vật liệu và nhân công mà quên mất việc nhân thêm tỷ lệ thu nhập chịu thuế tính trước theo Thông tư 36/2026/TT-BXD. Điều này làm mất đi từ 5,5% đến 6,0% biên lợi nhuận hợp pháp mà nhà thầu đáng được hưởng.
Nhầm lẫn giữa tỷ lệ thu nhập chịu thuế tính trước và thuế suất thuế TNDN
Nhiều nhà thầu tưởng rằng đã tính khoản thu nhập chịu thuế tính trước 5,5% – 6,0% trong dự toán là đã hoàn thành nghĩa vụ thuế TNDN. Thực tế, tỷ lệ này chỉ dùng để xác định giá trị hợp đồng. Doanh nghiệp vẫn phải nộp 20% Thuế TNDN trên phần lợi nhuận thực tế thu được theo Luật Thuế TNDN hiện hành.
Không đối chiếu tiến độ hóa đơn xuất ra với dự toán được duyệt
Khi xuất hóa đơn theo giai đoạn thanh toán, kế toán thường không phân bổ đúng tỷ lệ thu nhập chịu thuế tính trước tương ứng với khối lượng nghiệm thu. Việc này gây khó khăn cho việc giải trình doanh thu tính thuế GTGT và TNDN lệch so với hồ sơ quyết toán công trình.
Lời khuyên từ chuyên gia MAN: Doanh nghiệp xây dựng cần thiết lập quy trình phối hợp chặt chẽ giữa bộ phận Kỹ thuật – Dự toán và bộ phận Kế toán – Thuế ngay từ giai đoạn đấu thầu. Mọi khoản mục chi phí trong dự toán phải được theo dõi tương ứng trên hệ thống sổ sách kế toán để đảm bảo khi thanh tra thuế, toàn bộ chi phí đầu vào đều có hóa đơn hợp lệ chứng minh cho giá trị công trình đã xuất hóa đơn.
Kết luận
Thu nhập chịu thuế tính trước có được tính trong dự toán xây dựng công trình không đã được pháp luật quy định rõ ràng: Đây là yếu tố cấu thành bắt buộc trong chi phí xây dựng theo Nghị định 206/2026/NĐ-CP, Thông tư 36/2026/TT-BXD, Thông tư 38/2026/TT-BXD và Luật Xây dựng số 135/2025/QH15. Việc hiểu đúng bản chất kinh tế và quy định pháp lý của khoản mục này giúp doanh nghiệp xác định chính xác giá gói thầu, bảo vệ biên lợi nhuận hợp pháp và tránh các rủi ro pháp lý phát sinh.
Các dịch vụ thuế tại MAN – Master Accountant Network
- Dịch vụ kế toán thuế
- Dịch vụ tư vấn thuế
- Dịch vụ quyết toán thuế
- Dịch vụ báo cáo thuế
- Dịch vụ hoàn thuế GTGT
Thông tin liên hệ dịch vụ tại MAN – Master Accountant Network
- Địa chỉ: Số 19A, Đường 43, Phường Tân Thuận, TP. Hồ Chí Minh
- Mobile/Zalo: 0903 963 163 – 0903 428 622
- Email: man@man.net.vn
- Google Business Profile: Xem Google Business Profile của MAN – Master Accountant Network
- LinkedIn Founder: Xem hồ sơ LinkedIn của chuyên gia Lê Hoàng Tuyên
Phụ trách sản xuất và kiểm duyệt nội dung chuyên môn bởi: Ông Lê Hoàng Tuyên – Sáng lập viên (Founder) & CEO MAN – Master Accountant Network, Kiểm toán viên CPA Việt Nam với hơn 30 năm kinh nghiệm trong lĩnh vực Kế toán, Kiểm toán, Thuế và Tư vấn Tài chính doanh nghiệp.
Các câu hỏi thường gặp (FAQ) về thu nhập chịu thuế tính trước trong dự toán xây dựng
Thu nhập chịu thuế tính trước trong dự toán xây dựng công trình là bao nhiêu %?
Tỷ lệ thu nhập chịu thuế tính trước dao động từ 5,5% đến 6,0% tùy thuộc vào từng loại công trình (dân dụng 5,5%, công nghiệp 6,0%, giao thông 6,0%, nông nghiệp và môi trường 5,5%, hạ tầng kỹ thuật 5,5%, lắp đặt thiết bị/xây lắp đường dây trạm biến áp 6,0%) theo Bảng 3.6 Phụ lục III Thông tư 36/2026/TT-BXD. Riêng trường hợp tự khai thác sản xuất vật liệu đất đá cát sỏi là 3,0%.
Tư nhân tự xây dựng nhà ở gia đình có tính thu nhập chịu thuế tính trước không?
Đối với công trình nhà ở riêng lẻ của hộ gia đình tự thực hiện không dùng vốn ngân sách nhà nước, việc lập dự toán không bắt buộc tuân thủ Nghị định 206/2026/NĐ-CP và Thông tư 36/2026/TT-BXD. Tuy nhiên, nếu thuê nhà thầu xây dựng có hợp đồng, nhà thầu vẫn sẽ tính khoản lợi nhuận này vào tổng giá trị hợp đồng thi công.
Thu nhập chịu thuế tính trước có phải là thuế TNDN nhà thầu phải nộp không?
Không. Thu nhập chịu thuế tính trước là khoản lợi nhuận dự kiến tính vào giá công trình. Thuế TNDN phải nộp được tính bằng 20% nhân với Thu nhập tính thuế thực tế (Doanh thu thực tế trừ Chi phí hợp lý) ghi nhận trên sổ sách kế toán của nhà thầu.
Nếu dự toán công trình không tính thu nhập chịu thuế tính trước thì có vi phạm pháp luật không?
Đối với các dự án sử dụng vốn đầu tư công hoặc vốn nhà nước ngoài đầu tư công, việc lập dự toán không đúng quy định tại Điều 12 Nghị định 206/2026/NĐ-CP là vi phạm quy định quản lý chi phí, dự toán sẽ không được cơ quan chuyên môn thẩm định phê duyệt. Đối với dự án vốn tư nhân, các bên có thể tự thỏa thuận nhưng vẫn khuyến khích áp dụng theo khung chuẩn.
Thuế GTGT có được tính trên khoản thu nhập chịu thuế tính trước không?
Có. Giá tính thuế GTGT của công trình xây dựng là toàn bộ giá trị công trình nghiệm thu trước thuế, trong đó giá trị trước thuế đã bao gồm Chi phí trực tiếp, Chi phí gián tiếp, Chi phí nhà tạm và Thu nhập chịu thuế tính trước.
