Từ ngày 01/7/2026, quy định về quản lý thuế đối với hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu chính thức có bước ngoặt quan trọng với sự ra đời của Thông tư 86/2026/TT-BTC của Bộ Tài chính. Đây là cột mốc quan trọng trong việc tinh giản thủ tục hành chính, giúp các doanh nghiệp tối ưu hóa quy trình vận hành và giảm bớt gánh nặng về thủ tục hải quan trong bối cảnh thương mại quốc tế ngày càng phức tạp.
Việc nắm vững các quy định về miễn khai thuế không chỉ giúp doanh nghiệp tuân thủ đúng pháp luật mà còn là giải pháp quản trị rủi ro thuế bài bản. Các chuyên gia tại MAN – Master Accountant Network với hơn 30 năm kinh nghiệm đã phân tích kỹ lưỡng nội dung này để cung cấp góc nhìn thực tế cho cộng đồng kế toán và các chủ doanh nghiệp đang hoạt động tại thị trường Việt Nam.
Tóm tắt trọng tâm về 3 trường hợp không phải khai thuế xuất nhập khẩu
3 trường hợp không phải khai thuế xuất nhập khẩu là các nhóm hàng hóa hoặc giao dịch đặc thù được Bộ Tài chính quy định tại khoản 2 Điều 3 Thông tư 86/2026/TT-BTC. Cơ chế này loại bỏ việc khai thuế theo từng lần phát sinh nhằm giảm áp lực cho doanh nghiệp và cơ quan hải quan.
Quy định áp dụng cho doanh nghiệp xuất nhập khẩu hàng hóa đặc thù, doanh nghiệp ưu tiên và các trường hợp khác theo luật định. Doanh nghiệp cần xác định rõ nhóm hàng để áp dụng chính sách miễn khai thuế một cách chính xác.
Chi tiết 3 trường hợp không phải khai thuế xuất nhập khẩu theo quy định mới
Thông tư 86/2026/TT-BTC ra đời với mục tiêu tinh gọn bộ máy và tạo điều kiện thông thoáng cho hoạt động thương mại. Theo đó, khoản 2 Điều 3 của văn bản này đã chỉ rõ 03 nhóm trường hợp mà người nộp thuế không phải thực hiện khai thuế theo từng lần phát sinh.
Trường hợp 1: Hàng hóa đặc thù trong hoạt động xuất nhập khẩu
Đối với một số loại hàng hóa có tính chất đặc thù, người nộp thuế không phải khai thuế theo từng lần phát sinh, bao gồm:
- Mặt hàng điện năng xuất khẩu, nhập khẩu qua hệ thống lưới điện quốc gia.
- Hàng hóa bán trong khu vực cách ly tại các sân bay quốc tế (trừ hàng hóa đưa vào bán tại cửa hàng miễn thuế theo quy định của pháp luật).
- Hàng hóa cung cấp cho hành khách trên các chuyến bay tuyến quốc tế.
- Xăng, dầu cung ứng cho tàu bay xuất cảnh theo quy định của pháp luật về hải quan.
Với nhóm hàng này, tính liên tục và đặc tính vật lý khiến việc khai báo theo từng lần trở nên không khả thi và gây lãng phí nguồn lực cho cả cơ quan quản lý lẫn doanh nghiệp.
Trường hợp 2: Giao dịch giữa doanh nghiệp ưu tiên và đối tác
Doanh nghiệp ưu tiên là đối tượng được hưởng nhiều chế độ thuận lợi trong thủ tục hải quan. Thông tư 86/2026/TT-BTC tiếp tục củng cố quyền lợi này.
Cụ thể, không phải khai thuế theo từng lần phát sinh trong các trường hợp mua, bán, gia công, thuê, mượn hoặc giao nhận hàng hóa giữa doanh nghiệp ưu tiên và đối tác theo quy định tại điểm c khoản 3 Điều 75 và khoản 6 Điều 86 Thông tư 38/2015/TT-BTC (đã được sửa đổi, bổ sung). Góc nhìn từ MAN – Master Accountant Network cho thấy, việc miễn trừ này không đồng nghĩa với việc doanh nghiệp được miễn trách nhiệm nộp thuế. Các doanh nghiệp vẫn phải đảm bảo hệ thống kế toán nội bộ minh bạch để thực hiện nghĩa vụ thuế tổng hợp định kỳ.
Trường hợp 3: Các trường hợp khác theo quy định pháp luật hải quan
Ngoài hai nhóm trên, người nộp thuế cũng không phải khai thuế theo từng lần phát sinh đối với các trường hợp khác theo quy định của pháp luật về hải quan. Đây là nhóm quy định mang tính mở, dự phòng cho các thay đổi trong tương lai hoặc các tình huống đặc biệt mà pháp luật chuyên ngành hải quan có điều chỉnh riêng. Sự linh hoạt này cho phép hệ thống pháp luật thuế Việt Nam thích ứng tốt hơn với sự biến động của thương mại toàn cầu.
Vai trò của quy định trong quản trị rủi ro thuế doanh nghiệp
Tại sao việc phân loại này lại quan trọng đối với quản trị tài chính? Câu trả lời nằm ở sự tối ưu hóa quy trình. Khi hiểu rõ những trường hợp không cần khai báo, bộ phận kế toán sẽ giảm tải được một khối lượng công việc hành chính lớn.
Theo nhận định từ các chuyên gia tại MAN – Master Accountant Network, nhiều doanh nghiệp Việt Nam thường gặp rắc rối vì khai báo dư thừa hoặc khai báo sai thời điểm. Việc nắm vững các miễn trừ này giúp tránh được các lỗi phạt hành chính không đáng có. Trong bối cảnh thanh tra thuế ngày càng chặt chẽ, việc chứng minh doanh nghiệp đã thực hiện đúng quy định về miễn khai thuế là điểm cộng lớn khi cơ quan thuế tiến hành hậu kiểm.
Góc nhìn chuyên gia từ MAN về việc thực thi
Với hơn 30 năm kinh nghiệm, chúng tôi tại MAN – Master Accountant Network nhận thấy rằng thay đổi quy định pháp luật luôn là thách thức lớn đối với bộ phận kế toán. Dưới đây là những lưu ý cốt lõi khi áp dụng các quy định mới:
- Sự đồng bộ giữa dữ liệu kế toán và dữ liệu hải quan: Sai lầm phổ biến nhất là sự thiếu đồng bộ giữa tờ khai hải quan và sổ sách kế toán. Khi không phải khai thuế theo từng lần, doanh nghiệp dễ lơ là việc ghi chép nhật ký hàng hóa. Giải pháp từ MAN là thiết lập hệ thống lưu trữ chứng từ điện tử chặt chẽ.
- Quản trị rủi ro với nhóm hàng đặc thù: Đối với điện năng hoặc xăng dầu, việc theo dõi hao hụt và chênh lệch giữa thực tế nhập, xuất là vấn đề nhạy cảm. Doanh nghiệp nên xây dựng quy trình kiểm soát nội bộ nghiêm ngặt, thực hiện kiểm kê định kỳ và đối chiếu số liệu giữa các bộ phận kinh doanh và kế toán thuế.
- Tận dụng vị thế doanh nghiệp ưu tiên: Các doanh nghiệp đang sở hữu chứng nhận ưu tiên cần xem xét lại quy trình giao nhận. Việc không phải khai thuế từng lần đi kèm trách nhiệm cao hơn về tính minh bạch của chuỗi cung ứng. MAN khuyến nghị nên thực hiện đánh giá sự tuân thủ (Compliance Audit) định kỳ 6 tháng một lần.
Case study: Xử lý hàng hóa đặc thù trong logistics
Tình huống: Một doanh nghiệp trong lĩnh vực cung ứng xăng dầu cho tàu bay xuất cảnh trước đây thực hiện khai thuế cho từng lô hàng. Quy trình này khiến bộ phận kế toán mất hàng trăm giờ làm việc và thường xuyên chậm trễ trong thông quan.
Giải pháp từ MAN: Sau khi Thông tư 86/2026/TT-BTC có hiệu lực, các chuyên gia của chúng tôi đã hỗ trợ doanh nghiệp rà soát quy trình, chuyển đổi sang phương thức quản lý mới: không khai báo theo từng lần nhưng xây dựng báo cáo tổng hợp theo tháng dựa trên dữ liệu ERP.
Kết quả: Doanh nghiệp đã tiết kiệm 30% chi phí nhân sự kế toán cho thủ tục hành chính. Dữ liệu báo cáo thuế trở nên chính xác, đồng bộ hơn. Trong kỳ quyết toán cuối năm, hồ sơ minh bạch đã giúp doanh nghiệp tránh hoàn toàn các lỗi phạt về chậm khai thuế.
Bảng so sánh phương thức khai thuế
Dưới đây là bảng so sánh chi tiết những thay đổi cốt lõi trong phương thức khai thuế trước và sau khi áp dụng Thông tư 86/2026, giúp doanh nghiệp tối ưu hóa quy trình kế toán và giảm thiểu rủi ro hành chính.
| Tiêu chí | Trước khi có Thông tư 86/2026 | Sau khi áp dụng Thông tư 86/2026 |
| Phương thức | Khai theo từng lần phát sinh | Miễn khai thuế từng lần (với 3 nhóm hàng) |
| Thời gian xử lý | Tốn kém, dễ chậm trễ | Tiết kiệm, linh hoạt |
| Hồ sơ lưu trữ | Tờ khai lẻ, phân tán | Hồ sơ tổng hợp, tập trung |
| Rủi ro hành chính | Cao (do sai sót lẻ) | Thấp (nếu kiểm soát tốt báo cáo) |
| Trách nhiệm kế toán | Nhập liệu thủ công | Kiểm tra, đối soát, giải trình |
Kết luận
Việc nắm vững 3 trường hợp không phải khai thuế xuất nhập khẩu theo Thông tư 86/2026/TT-BTC là bước ngoặt quan trọng để doanh nghiệp tinh giản bộ máy và nâng cao hiệu quả quản trị thuế. Sự thay đổi này không chỉ giúp giảm bớt thủ tục hành chính mà còn mở ra cơ hội để doanh nghiệp tập trung nguồn lực vào phát triển kinh doanh bền vững.
Các dịch vụ thuế tại MAN – Master Accountant Network
- Dịch vụ kế toán thuế
- Dịch vụ tư vấn thuế
- Dịch vụ quyết toán thuế
- Dịch vụ báo cáo thuế
- Dịch vụ hoàn thuế GTGT
Thông tin liên hệ dịch vụ tại MAN – Master Accountant Network
- Địa chỉ: Số 19A, Đường 43, Phường Tân Thuận, TP. Hồ Chí Minh
- Mobile/Zalo: 0903 963 163 – 0903 428 622
- Email: man@man.net.vn
- Google Business Profile: Xem Google Business Profile của MAN – Master Accountant Network
- LinkedIn Founder: Xem hồ sơ LinkedIn của chuyên gia Lê Hoàng Tuyên
Phụ trách sản xuất và kiểm duyệt nội dung chuyên môn bởi: Ông Lê Hoàng Tuyên – Sáng lập viên (Founder) & CEO MAN – Master Accountant Network, Kiểm toán viên CPA Việt Nam với hơn 30 năm kinh nghiệm trong lĩnh vực Kế toán, Kiểm toán, Thuế và Tư vấn Tài chính doanh nghiệp.
Các câu hỏi thường gặp về 3 trường hợp không phải khai thuế xuất nhập khẩu
Có, bạn bắt buộc phải lưu giữ đầy đủ hóa đơn, chứng từ, hợp đồng và các biên bản giao nhận hàng hóa để phục vụ công tác thanh tra, kiểm tra và quyết toán thuế sau này.
Bạn cần căn cứ vào các văn bản hợp tác, hợp đồng thương mại và xác nhận của đối tác là doanh nghiệp ưu tiên theo các điều kiện tại Thông tư 38/2015/TT-BTC.
Bạn sẽ thực hiện báo cáo thuế, quyết toán thuế theo định kỳ (tháng, quý hoặc năm) tùy thuộc vào loại hình hàng hóa và quy định chuyên biệt của cơ quan hải quan.
Không, quy định này áp dụng cho các giao dịch phát sinh từ ngày 01/7/2026 trở đi. Các giao dịch trước đó thực hiện theo quy định pháp luật tại thời điểm phát sinh.
Có, MAN - Master Accountant Network chuyên cung cấp các giải pháp xây dựng quy trình kế toán thuế, hỗ trợ soát xét và quản trị rủi ro thuế cho doanh nghiệp. Nếu hàng hóa thuộc nhóm miễn khai thuế thì có cần lưu giữ chứng từ không?
Làm thế nào để biết doanh nghiệp mình có thuộc nhóm đối tác của doanh nghiệp ưu tiên hay không?
Nếu không khai thuế từng lần, tôi phải khai thuế khi nào?
Quy định này có áp dụng hồi tố cho các giao dịch trước ngày 01/7/2026 không?
MAN có hỗ trợ doanh nghiệp xây dựng quy trình quản trị thuế mới theo thông tư này không?
