Ưu đãi thuế TNDN theo địa bàn là một trong những chính sách quan trọng và có hiệu quả cao mà Nhà nước áp dụng nhằm hỗ trợ, khuyến khích doanh nghiệp đầu tư vào những vùng có điều kiện kinh tế – xã hội khó khăn, miền núi, vùng sâu, vùng xa, hải đảo hoặc khu công nghiệp, khu chế xuất. Theo báo cáo của Tổng cục Thuế, mặc dù số doanh nghiệp được hưởng ưu đãi chỉ chiếm khoảng 3% tổng số doanh nghiệp, nhưng số thuế TNDN được miễn, giảm lại chiếm tới 27,01% tổng số thu thuế TNDN năm 2020.
Trong bối cảnh kinh tế ngày càng cạnh tranh, việc tận dụng các chính sách thuế để giảm chi phí hoạt động là một trong những chiến lược quan trọng mà doanh nghiệp cần nắm vững. Việc áp dụng ưu đãi thuế TNDN theo địa bàn giúp doanh nghiệp tiết kiệm đáng kể chi phí thuế, tăng dòng vốn cho đầu tư mở rộng sản xuất, nâng cao năng lực cạnh tranh. Đồng thời, chính sách này còn góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế vùng miền, giảm chênh lệch phát triển giữa các địa phương.
Bài viết này sẽ giúp bạn hiểu rõ khái niệm, cơ sở pháp lý, các loại ưu đãi cũng như cách áp dụng ưu đãi thuế TNDN theo địa bàn vào thực tiễn. Đồng thời, chúng tôi sẽ đưa ra ví dụ minh họa, phân tích lợi ích và những lưu ý quan trọng để doanh nghiệp không bỏ lỡ cơ hội tận dụng chính sách này.
Khái niệm về ưu đãi thuế TNDN theo địa bàn
Ưu đãi thuế TNDN theo địa bàn là cơ chế giảm thuế, miễn thuế hoặc áp dụng mức thuế suất thấp hơn cho các doanh nghiệp đầu tư, sản xuất, kinh doanh tại một số khu vực địa lý được Nhà nước quy định. Chính sách này nhằm thu hút vốn đầu tư, thúc đẩy phát triển kinh tế ở những vùng khó khăn, vùng sâu vùng xa, miền núi, hải đảo hoặc khu công nghiệp, khu chế xuất trọng điểm.
Điểm khác biệt của ưu đãi theo địa bàn so với các hình thức ưu đãi khác nằm ở chỗ: tiêu chí chính để xét hưởng ưu đãi là địa điểm đầu tư, đặt trụ sở hoặc triển khai dự án chứ không chỉ dựa trên ngành nghề hay quy mô vốn. Điều này giúp cân bằng sự phát triển kinh tế – xã hội giữa các vùng miền, đồng thời tạo cơ hội cho doanh nghiệp tiếp cận nguồn tài nguyên, lao động tại chỗ.
Cơ sở pháp lý của ưu đãi thuế TNDN theo địa bàn
Để doanh nghiệp dễ dàng nắm bắt hệ thống văn bản pháp luật liên quan đến ưu đãi thuế TNDN theo địa bàn, có thể phân chia theo các nhóm: luật, nghị định, thông tư và nghị quyết đặc thù. Mỗi loại văn bản giữ vai trò khác nhau, từ quy định khung pháp lý, hướng dẫn chi tiết đến chính sách hỗ trợ cụ thể. Bảng dưới đây sẽ tổng hợp các văn bản tiêu biểu để doanh nghiệp tham khảo và đối chiếu khi áp dụng.
| Nhóm văn bản | Văn bản tiêu biểu | Nội dung liên quan đến ưu đãi thuế TNDN theo địa bàn |
| Luật | Luật Thuế Thu nhập doanh nghiệp 2008 (sửa đổi, bổ sung 2013, 2020, 2025) | Quy định khung pháp lý chung, các nguyên tắc áp dụng ưu đãi theo ngành nghề và địa bàn. |
| Nghị định | Nghị định 218/2013/NĐ-CP | Hướng dẫn chi tiết thi hành Luật Thuế TNDN, quy định cụ thể danh mục địa bàn ưu đãi. |
| Thông tư | Thông tư 96/2015/TT-BTC | Hướng dẫn kê khai, quyết toán, thủ tục hồ sơ để áp dụng ưu đãi thuế theo địa bàn. |
| Nghị quyết đặc thù | Các nghị quyết của Quốc hội, Chính phủ | Chính sách hỗ trợ phát triển kinh tế tư nhân, doanh nghiệp vừa và nhỏ tại địa bàn khó khăn. |
Các loại ưu đãi thuế TNDN theo địa bàn hiện nay
Để khuyến khích đầu tư và tạo sự phát triển cân bằng giữa các vùng, Nhà nước đã thiết kế hệ thống chính sách ưu đãi thuế TNDN theo địa bàn với nhiều mức độ khác nhau. Tùy vào điều kiện kinh tế – xã hội của từng khu vực, doanh nghiệp có thể được miễn, giảm thuế hoặc áp dụng mức thuế suất ưu đãi thấp hơn so với thông thường. Các chính sách này không chỉ giúp giảm gánh nặng tài chính mà còn góp phần thúc đẩy doanh nghiệp mở rộng sản xuất, tạo việc làm và phát triển kinh tế địa phương. Dưới đây là các nhóm ưu đãi tiêu biểu mà doanh nghiệp cần nắm rõ.
Miễn, giảm thuế tại vùng kinh tế khó khăn và đặc biệt khó khăn
Một trong những chính sách nổi bật nhất là ưu đãi thuế đối với doanh nghiệp đầu tư, hoạt động tại địa bàn có điều kiện kinh tế – xã hội khó khăn hoặc đặc biệt khó khăn. Theo Luật Thuế TNDN 2008 (sửa đổi, bổ sung 2013, 2020 và 2025) và Nghị định 218/2013/NĐ-CP, doanh nghiệp được hưởng:
| Chính sách ưu đãi | Nội dung áp dụng | Ví dụ minh họa |
| Miễn thuế TNDN | 2 – 4 năm đầu kể từ khi có thu nhập chịu thuế | Doanh nghiệp A đầu tư nhà máy tại tỉnh miền núi (địa bàn đặc biệt khó khăn) → Miễn thuế 4 năm đầu |
| Giảm 50% thuế TNDN | Trong 4 – 9 năm tiếp theo | Từ năm thứ 5 đến năm thứ 9, DN A chỉ nộp 50% số thuế TNDN |
| Thuế suất ưu đãi | 10% trong 15 năm hoặc 17% trong 10 năm (thay vì 20%) | Giúp DN A tiết kiệm chi phí và tăng khả năng tái đầu tư |
Ưu đãi tại khu công nghiệp và khu chế xuất
Ngoài địa bàn khó khăn, doanh nghiệp đặt cơ sở sản xuất kinh doanh tại khu công nghiệp hoặc khu chế xuất cũng được hưởng chính sách ưu đãi. Theo Thông tư 96/2015/TT-BTC và Thông tư 78/2025/TT-BTC:
| Chính sách ưu đãi | Nội dung áp dụng | Ví dụ minh họa |
| Thuế suất ưu đãi | Áp dụng mức thuế suất thấp hơn thông thường đối với các dự án đầu tư mới | Doanh nghiệp B thành lập nhà máy trong khu công nghiệp mới → được hưởng thuế suất thấp hơn 20% |
| Miễn, giảm thuế TNDN | Miễn, giảm thuế trong những năm đầu khi phát sinh thu nhập chịu thuế | DN B được miễn 2 năm đầu và giảm 50% trong 4 năm tiếp theo |
| Khuyến khích đặc thù | Ưu tiên các dự án thuộc ngành công nghiệp phụ trợ hoặc sản xuất phục vụ xuất khẩu | DN B đầu tư dây chuyền linh kiện điện tử phục vụ xuất khẩu → được hưởng mức ưu đãi cao hơn |
Điều kiện thường gắn liền với quy mô vốn lớn, công nghệ hiện đại hoặc tạo nhiều việc làm cho lao động tại địa phương.
Ưu đãi cho doanh nghiệp đầu tư vào nông thôn, vùng sâu, vùng xa
Để thu hút nguồn lực vào phát triển nông nghiệp, xây dựng hạ tầng và giải quyết việc làm, Nhà nước cũng dành chính sách ưu đãi thuế cho doanh nghiệp hoạt động tại nông thôn, vùng sâu, vùng xa. Căn cứ theo Luật Thuế TNDN 2008 (sửa đổi 2025):
| Chính sách ưu đãi | Nội dung áp dụng | Ví dụ minh họa |
| Miễn thuế TNDN | Doanh nghiệp có thể được miễn thuế 2 – 4 năm đầu | Doanh nghiệp C đầu tư trang trại nông nghiệp ở vùng sâu → miễn thuế 3 năm đầu |
| Giảm 50% thuế TNDN | Giảm 50% số thuế TNDN trong 5 – 9 năm kế tiếp | Từ năm thứ 4 đến năm thứ 9, DN C chỉ nộp 50% số thuế phải nộp |
| Thuế suất ưu đãi đặc biệt | Trường hợp đặc biệt, áp dụng thuế suất ưu đãi 10% trong 15 năm | DN C đầu tư hạ tầng thủy sản quy mô lớn tại vùng xa → được hưởng thuế suất 10% trong 15 năm |
Điều kiện để doanh nghiệp được hưởng ưu đãi thuế TNDN theo địa bàn
Không phải mọi doanh nghiệp đều tự động được hưởng chính sách ưu đãi. Để được áp dụng, doanh nghiệp cần đáp ứng đồng thời các điều kiện về tư cách pháp lý, dự án đầu tư và địa bàn hoạt động, cũng như thủ tục hồ sơ.
Điều kiện về doanh nghiệp
Để được hưởng chính sách ưu đãi thuế TNDN theo địa bàn, trước hết doanh nghiệp phải đáp ứng các yêu cầu cơ bản về tư cách pháp lý và hoạt động thực tế. Đây là điều kiện nền tảng nhằm đảm bảo chỉ những doanh nghiệp hoạt động minh bạch, đúng pháp luật và thực sự đầu tư tại địa bàn ưu đãi mới được hưởng lợi từ chính sách. Các yêu cầu cụ thể gồm:
- Doanh nghiệp phải được thành lập và hoạt động hợp pháp theo Luật Doanh nghiệp 2020. Các loại hình như: công ty cổ phần, công ty TNHH một thành viên hoặc nhiều thành viên, công ty hợp danh, doanh nghiệp tư nhân đều có thể đăng ký hưởng ưu đãi.
- Doanh nghiệp phải có hoạt động sản xuất – kinh doanh thực tế tại địa bàn thuộc danh mục ưu đãi. Nếu chỉ đăng ký trụ sở nhưng không có hoạt động thực tế thì không được áp dụng.
- Doanh nghiệp cần tuân thủ nghĩa vụ thuế và không vi phạm pháp luật về tài chính – kế toán.
Điều kiện về dự án và địa bàn
Bên cạnh điều kiện về tư cách pháp lý của doanh nghiệp, dự án đầu tư và địa bàn hoạt động cũng là yếu tố then chốt quyết định việc được hưởng ưu đãi thuế TNDN theo địa bàn. Nhà nước quy định rõ ràng phạm vi địa bàn và yêu cầu về dự án nhằm đảm bảo chính sách thực sự hướng tới những khu vực cần khuyến khích đầu tư.
Để được áp dụng ưu đãi, doanh nghiệp phải đáp ứng các yêu cầu sau:
- Dự án đầu tư phải được cấp phép hợp pháp (giấy chứng nhận đăng ký đầu tư, giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp, quyết định phê duyệt chủ trương đầu tư…).
- Địa bàn đầu tư phải thuộc danh mục địa bàn ưu đãi do Chính phủ ban hành (ví dụ: Nghị định 218/2013/NĐ-CP và các nghị định sửa đổi bổ sung).
- Doanh nghiệp cần có các giấy tờ chứng minh quyền sử dụng đất hoặc cơ sở sản xuất, bao gồm: hợp đồng thuê đất, giấy chứng nhận đầu tư, giấy phép xây dựng tại địa bàn ưu đãi.
- Dự án phải được triển khai thực tế tại địa bàn đó, không chỉ dừng ở đăng ký hoặc xin cấp phép.
Điều kiện về thủ tục và hồ sơ
Để được cơ quan thuế xác nhận và áp dụng ưu đãi, doanh nghiệp cần chuẩn bị và nộp đầy đủ hồ sơ, bao gồm:
- Tờ khai đăng ký ưu đãi thuế TNDN (thường nộp ngay trong năm đầu có phát sinh thu nhập chịu thuế).
- Quyết định đầu tư, giấy phép xây dựng, hợp đồng thuê đất hoặc các tài liệu chứng minh quyền đầu tư tại địa bàn.
- Báo cáo tài chính kèm theo thuyết minh, chứng từ chứng minh hoạt động sản xuất – kinh doanh thực tế tại địa bàn ưu đãi.
- Hồ sơ ưu đãi thuế cần được nộp cùng với tờ khai quyết toán thuế TNDN hàng năm để cơ quan thuế kiểm tra, đối chiếu và xác nhận.
Cách tính và áp dụng ưu đãi thuế TNDN theo địa bàn
Để doanh nghiệp tận dụng chính sách hiệu quả, cần nắm rõ cách tính thuế TNDN khi được hưởng ưu đãi. Thực tế, công thức tính không thay đổi nhiều so với cách tính thuế thông thường, điểm khác biệt nằm ở thuế suất áp dụng và mức miễn giảm theo từng giai đoạn.
Công thức tính thuế TNDN ưu đãi
Công thức chung:
|
Thuế TNDN phải nộp = Thu nhập tính thuế X Thuế suất ưu đãi – Miễn giảm (nếu có) |
Trong đó:
- Thu nhập tính thuế: Là lợi nhuận còn lại sau khi lấy doanh thu trừ đi chi phí hợp lý, hợp lệ và các khoản lỗ được kết chuyển theo quy định.
- Thuế suất ưu đãi: Là mức thuế suất thấp hơn so với mức thuế suất thông thường (20%).
- Miễn, giảm (nếu có): Ngoài việc áp dụng thuế suất ưu đãi, doanh nghiệp còn có thể được miễn thuế hoàn toàn trong một số năm đầu, hoặc giảm 50% số thuế phải nộp trong một khoảng thời gian tiếp theo.
Ví dụ minh họa thực tế
Giả sử Doanh nghiệp B có thu nhập tính thuế 10 tỷ đồng trong năm tài chính và đặt cơ sở sản xuất tại một địa bàn đặc biệt khó khăn. Trường hợp này sẽ cho thấy sự khác biệt rõ rệt giữa khi không được hưởng ưu đãi và khi được áp dụng ưu đãi thuế TNDN theo địa bàn.
Trước tiên, trong trường hợp không có ưu đãi, doanh nghiệp phải áp dụng mức thuế suất phổ thông là 20%. Khi đó, số thuế thu nhập doanh nghiệp phải nộp được tính như sau:
|
Thuế TNDN phải nộp = 10 tỷ x 20% = 2 tỷ đồng |
Điều này có nghĩa là mỗi năm doanh nghiệp sẽ phải nộp 2 tỷ đồng vào ngân sách nhà nước từ lợi nhuận 10 tỷ đồng của mình.
Ngược lại, trong trường hợp có ưu đãi thuế theo địa bàn, doanh nghiệp B được áp dụng mức thuế suất ưu đãi 10% thay vì 20%. Khi đó, số thuế phải nộp chỉ còn:
|
Thuế TNDN phải nộp = 10 tỷ x 10% = 1 tỷ đồng |
Kết quả cho thấy, nhờ chính sách ưu đãi, số thuế thu nhập doanh nghiệp phải nộp giảm một nửa, từ 2 tỷ đồng xuống chỉ còn 1 tỷ đồng.
Như vậy, việc đầu tư và hoạt động sản xuất tại địa bàn đặc biệt khó khăn đã giúp Doanh nghiệp B tiết kiệm được 1 tỷ đồng thuế TNDN mỗi năm. Khoản tiết kiệm này có thể được sử dụng để mở rộng sản xuất, tái đầu tư hoặc nâng cao phúc lợi cho người lao động, tạo ra lợi thế cạnh tranh bền vững hơn cho doanh nghiệp trong dài hạn.
Lợi ích của ưu đãi thuế TNDN theo địa bàn đối với doanh nghiệp
Chính sách ưu đãi thuế thu nhập doanh nghiệp (TNDN) theo địa bàn không chỉ giúp doanh nghiệp giảm gánh nặng về tài chính trong ngắn hạn mà còn tạo ra nhiều giá trị dài hạn, cả cho doanh nghiệp lẫn cộng đồng địa phương.
Tăng cường năng lực cạnh tranh
Nhờ số thuế phải nộp được giảm bớt, doanh nghiệp giữ lại được một phần lợi nhuận đáng kể. Khoản này có thể tái đầu tư vào máy móc, công nghệ, mở rộng quy mô sản xuất hoặc phát triển sản phẩm mới. Kết quả là doanh nghiệp nâng cao được năng suất, chất lượng và khả năng cạnh tranh trên thị trường.
Thúc đẩy đầu tư vào các vùng khó khăn
Ưu đãi thuế trở thành đòn bẩy khuyến khích doanh nghiệp trong và ngoài nước mạnh dạn đầu tư vào những khu vực có điều kiện kinh tế – xã hội khó khăn hoặc đặc biệt khó khăn. Nhờ đó, những vùng vốn ít được chú ý có thêm cơ hội thu hút dòng vốn đầu tư mới, tạo nền tảng phát triển kinh tế bền vững.
Góp phần giải quyết việc làm và an sinh xã hội
Khi doanh nghiệp đầu tư và đi vào hoạt động, nhu cầu tuyển dụng lao động tại chỗ tăng lên. Người dân địa phương có thêm việc làm ổn định, thu nhập được cải thiện. Điều này không chỉ nâng cao đời sống mà còn góp phần giảm tỷ lệ thất nghiệp, thúc đẩy an sinh xã hội tại khu vực.
Hướng tới phát triển cân bằng và bền vững
Chính sách ưu đãi thuế TNDN theo địa bàn còn mang ý nghĩa dài hạn đối với nền kinh tế. Bằng cách khuyến khích doanh nghiệp phân bổ đầu tư về nhiều địa phương, Nhà nước góp phần cân bằng tốc độ phát triển giữa các vùng miền, hạn chế tình trạng tập trung quá mức tại các đô thị lớn.
Những lưu ý và rủi ro khi áp dụng ưu đãi thuế TNDN theo địa bàn
Mặc dù ưu đãi thuế TNDN theo địa bàn mang lại nhiều lợi ích, nhưng trong quá trình thực hiện, doanh nghiệp cũng cần thận trọng vì có thể phát sinh những rủi ro đáng kể. Nếu không tuân thủ đúng quy định, doanh nghiệp không chỉ mất quyền hưởng ưu đãi mà còn bị truy thu và xử phạt.
| Lưu ý/Rủi ro | Diễn giải chi tiết |
| Hồ sơ pháp lý không đầy đủ | Doanh nghiệp cần chuẩn bị trọn bộ hồ sơ chứng minh đủ điều kiện hưởng ưu đãi, bao gồm: giấy chứng nhận đầu tư, hợp đồng thuê đất, giấy phép xây dựng, tờ khai đăng ký ưu đãi thuế… Nếu thiếu một trong các chứng từ quan trọng, cơ quan thuế có quyền từ chối áp dụng ưu đãi. |
| Sai sót trong kê khai thuế | Một số doanh nghiệp nhầm lẫn khi xác định thu nhập chịu thuế, áp dụng sai mức thuế suất hoặc thời gian miễn giảm. Điều này có thể dẫn đến bị cơ quan thuế truy thu số tiền ưu đãi đã được hưởng, kèm theo tiền phạt chậm nộp và xử phạt hành chính. |
| Rủi ro từ thay đổi chính sách | Luật Thuế TNDN và các nghị định, thông tư hướng dẫn thường xuyên được sửa đổi, bổ sung. Nếu doanh nghiệp không cập nhật kịp thời, có thể áp dụng sai mức ưu đãi, dẫn đến thiệt hại tài chính hoặc mất quyền hưởng chính sách. |
| Nguy cơ bị thanh tra, kiểm tra | Các dự án được miễn, giảm thuế thường nằm trong diện giám sát chặt của cơ quan thuế. Doanh nghiệp cần lưu giữ đầy đủ hồ sơ, báo cáo tài chính minh bạch để sẵn sàng giải trình khi bị kiểm tra. |
Câu hỏi thường gặp về ưu đãi thuế TNDN theo địa bàn
Doanh nghiệp mới thành lập có được hưởng ưu đãi không?
Có. Miễn là địa điểm đặt trụ sở hoặc dự án đầu tư thuộc khu vực ưu đãi do Chính phủ quy định.
Có thể kết hợp ưu đãi theo địa bàn và ưu đãi theo ngành nghề không?
Trong nhiều trường hợp, doanh nghiệp có thể kết hợp cả hai loại ưu đãi. Tuy nhiên, cần kiểm tra kỹ các văn bản pháp luật để tránh việc áp dụng trùng lặp hoặc sai quy định.
Ưu đãi thuế TNDN có kéo dài mãi không?
Không. Thời gian ưu đãi thường có giới hạn, dao động từ 4 đến 15 năm tùy thuộc vào địa bàn và tính chất của dự án đầu tư.
Doanh nghiệp phải đăng ký ưu đãi trước hay sau khi phát sinh thu nhập chịu thuế?
Doanh nghiệp cần đăng ký và kê khai ngay từ đầu trong tờ khai quyết toán thuế, đồng thời nộp kèm hồ sơ chứng minh điều kiện hưởng ưu đãi. Nếu bỏ sót, có thể bị mất quyền lợi.
Nếu doanh nghiệp chuyển trụ sở hoặc dự án ra khỏi địa bàn ưu đãi thì ưu đãi có còn hiệu lực không?
Không. Khi chuyển địa điểm ra ngoài khu vực ưu đãi, doanh nghiệp sẽ không còn được hưởng chính sách ưu đãi thuế TNDN theo địa bàn cho thời gian tiếp theo.
Kết luận
Ưu đãi thuế TNDN theo địa bàn là một trong những chính sách quan trọng của Nhà nước nhằm khuyến khích doanh nghiệp mở rộng đầu tư, phát triển sản xuất và góp phần cân bằng kinh tế – xã hội giữa các vùng miền. Việc nắm rõ điều kiện, cách tính và thủ tục áp dụng sẽ giúp doanh nghiệp không chỉ tiết kiệm được chi phí thuế đáng kể, mà còn tạo ra lợi thế cạnh tranh lâu dài.
Tuy nhiên, đi cùng với cơ hội là những yêu cầu chặt chẽ về hồ sơ, thủ tục và việc cập nhật chính sách pháp luật thường xuyên. Nếu doanh nghiệp chưa có nhiều kinh nghiệm, việc tham khảo ý kiến chuyên gia hoặc đối tác tư vấn đáng tin cậy là giải pháp an toàn để tận dụng tối đa ưu đãi, đồng thời tránh được những rủi ro pháp lý.
Theo dõi MAN – Master Accountant Network để cập nhật nhanh chóng những thông tin mới nhất về thuế, kế toán và quản trị doanh nghiệp. Đây sẽ là nguồn kiến thức đáng tin cậy giúp bạn đưa ra các quyết định tài chính – pháp lý hiệu quả, bền vững cho doanh nghiệp.
Thông tin liên hệ dịch vụ tại MAN – Master Accountant Network
- Địa chỉ: Số 19A, đường 43, phường Tân Thuận, TP. Hồ Chí Minh
- Mobile/Zalo: 0903 963 163 – 0903 428 622
- Email: man@man.net.vn
