Thu nhập tính thuế TNCN là yếu tố quan trọng nhất mà mọi người lao động và nhân sự kế toán cần nắm vững để đảm bảo tuân thủ đúng quy định pháp luật thuế năm 2026. Theo Nghị quyết 110/2025/UBTVQH15, chính sách thuế thu nhập cá nhân đã có những bước ngoặt lớn với việc nâng mức giảm trừ gia cảnh và điều chỉnh biểu thuế lũy tiến từ 7 bậc xuống còn 5 bậc, nhằm giảm gánh nặng tài chính cho người dân trong bối cảnh kinh tế mới.
Việc xác định chính xác thu nhập tính thuế TNCN không chỉ giúp cá nhân tự quản lý tài chính hiệu quả mà còn hỗ trợ doanh nghiệp tối ưu hóa chi phí tiền lương và tránh các sai sót trong kỳ quyết toán thuế. Với sự thay đổi mạnh mẽ của hệ thống pháp luật thuế Việt Nam kể từ ngày 01/01/2026, chúng ta cần cái nhìn sâu sắc về quy trình xác định các khoản thu nhập chịu thuế, các khoản giảm trừ và thuế suất áp dụng. Hãy cùng MAN – Master Accountant Network phân tích chi tiết ngay sau đây.
Thu nhập tính thuế TNCN là gì và tại sao cần xác định đúng?
Căn cứ theo Luật Thuế TNCN số 109/2025/QH15, thu nhập tính thuế TNCN là phần thu nhập còn lại sau khi đã lấy tổng thu nhập chịu thuế trừ đi các khoản giảm trừ hợp pháp. Đây là con số trực tiếp dùng để nhân với thuế suất theo biểu thuế lũy tiến nhằm tìm ra số tiền thuế cuối cùng mà cá nhân phải trích nộp vào Ngân sách Nhà nước hàng tháng hoặc hàng năm.
Việc hiểu sai bản chất của thu nhập tính thuế TNCN thường dẫn đến hai hệ quả trái ngược: nộp thiếu thuế dẫn đến bị phạt chậm nộp, hoặc nộp thừa gây thiệt hại quyền lợi kinh tế của bản thân. Trong môi trường quản lý thuế số hóa hiện nay, cơ quan thuế dễ dàng truy xuất dữ liệu, do đó sự chuẩn xác trong cách tính là ưu tiên hàng đầu của mọi kế toán viên và chuyên gia tư vấn thuế chuyên nghiệp hiện nay.
Lương bao nhiêu thì bắt đầu phát sinh thu nhập tính thuế TNCN?
Kể từ ngày 01/01/2026, ngưỡng lương bắt đầu phải nộp thuế đã được nâng lên đáng kể. Đối với cá nhân cư trú không có người phụ thuộc, khi tổng thu nhập từ tiền lương, tiền công vượt quá mức 15,5 triệu đồng/tháng (tương đương 186 triệu đồng/năm) thì mới bắt đầu xuất hiện thu nhập tính thuế TNCN. Sự điều chỉnh này dựa trên thực tế chỉ số giá tiêu dùng (CPI) và mức sống tối thiểu của người lao động.
Dưới đây là bảng thống kê ngưỡng thu nhập bắt đầu phát sinh thuế dựa trên số lượng người phụ thuộc:
| Số người phụ thuộc | Mức thu nhập bắt đầu có thu nhập tính thuế TNCN (Triệu VNĐ/tháng) | Ghi chú |
| 0 người | > 15,5 | Đã trừ bảo hiểm bắt buộc |
| 1 người | > 21,7 | Tăng 6,2 triệu so với mức 0 người |
| 2 người | > 27,9 | Phù hợp với gia đình 2 con |
| 3 người | > 34,1 | Ngưỡng thu nhập trung bình cao |
| n người | > 15,5 + (n x 6,2) | Công thức tổng quát |
Như vậy, nếu thu nhập của bạn thấp hơn các ngưỡng nêu trên, thu nhập tính thuế TNCN sẽ bằng 0 và bạn không phải nộp thuế.
Công thức xác định thu nhập tính thuế TNCN chuẩn xác nhất
Để tính toán số thuế phải nộp một cách chính xác, người nộp thuế cần thực hiện tuần tự theo công thức pháp định. Việc tách bạch giữa thu nhập chịu thuế và các khoản giảm trừ là bước then chốt để tìm ra thu nhập tính thuế TNCN. Quy trình này đòi hỏi sự tỉ mỉ trong việc rà soát các chứng từ chi lương và hồ sơ giảm trừ gia cảnh đi kèm.
Công thức tổng quát
Theo quy định tại Điều 8 Luật Thuế TNCN 2025, công thức xác định thu nhập tính thuế TNCN được xác lập như sau:
|
Thu nhập tính thuế TNCN = Thu nhập chịu thuế – Các khoản giảm trừ |
Trong đó, thu nhập chịu thuế được hiểu là tổng thu nhập cá nhân nhận được từ đơn vị chi trả, trừ đi các khoản thu nhập được miễn thuế. Sau khi có con số này, chúng ta tiếp tục trừ đi các khoản giảm trừ gia cảnh, bảo hiểm và từ thiện để ra được con số thu nhập tính thuế TNCN cuối cùng làm căn cứ tính thuế suất.
Xác định các khoản thu nhập chịu thuế
Thu nhập chịu thuế bao gồm tiền lương, tiền công, các khoản phụ cấp và trợ cấp có tính chất tiền lương. Tuy nhiên, để tối ưu thu nhập tính thuế TNCN, kế toán cần loại bỏ các khoản không tính thuế sau:
- Tiền ăn giữa ca, ăn trưa (trong định mức quy định).
- Phụ cấp điện thoại, trang phục theo quy chế doanh nghiệp.
- Tiền công tác phí thực tế.
- Thu nhập từ làm thêm giờ, ban đêm phần chênh lệch vượt trội.
Các khoản giảm trừ mới nhất từ năm 2026
Các khoản giảm trừ đóng vai trò là “lá chắn” giúp hạ thấp thu nhập tính thuế TNCN. Năm 2026 ghi nhận mức giảm trừ gia cảnh cao nhất từ trước đến nay:
- Giảm trừ bản thân: 15,5 triệu đồng/tháng.
- Giảm trừ người phụ thuộc: 6,2 triệu đồng/tháng/người.
- Bảo hiểm bắt buộc: BHXH (8%), BHYT (1,5%), BHTN (1%).
- Các khoản đóng góp: Từ thiện, nhân đạo, khuyến học.
Khi tổng các khoản này càng cao, phần thu nhập tính thuế TNCN còn lại sẽ càng nhỏ, giúp người lao động tiết kiệm chi phí thuế.
Biểu thuế lũy tiến từng phần và cách áp dụng vào thu nhập tính thuế TNCN
Một thay đổi mang tính lịch sử trong năm 2026 là việc rút gọn biểu thuế lũy tiến từng phần từ 7 bậc xuống còn 5 bậc. Điều này giúp đơn giản hóa quá trình tính toán thu nhập tính thuế TNCN và giảm thuế suất cho các nhóm thu nhập trung bình. Dưới đây là bảng thuế suất chi tiết áp dụng cho cá nhân cư trú hiện nay:
| Bậc thuế | Thu nhập tính thuế TNCN/tháng (Triệu VNĐ) | Thuế suất (%) | Công thức tính nhanh |
| 1 | Đến 10 | 5% | 5% x TNTT |
| 2 | Trên 10 đến 30 | 10% | (10% x TNTT) – 0,5 |
| 3 | Trên 30 đến 60 | 20% | (20% x TNTT) – 3,5 |
| 4 | Trên 60 đến 100 | 30% | (30% x TNTT) – 9,5 |
| 5 | Trên 100 | 35% | (35% x TNTT) – 14,5 |
(Ghi chú: TNTT là viết tắt của thu nhập tính thuế TNCN)
Ví dụ thực tế về cách tính thu nhập tính thuế TNCN năm 2026
Hãy cùng phân tích trường hợp bà Minh (quản lý dự án): Lương Gross 45 triệu, phụ cấp ăn trưa 730k, có 02 con nhỏ.
Bước 1: Thu nhập chịu thuế = 44.270.000 VNĐ.
Bước 2: Tổng giảm trừ (Bản thân + 2 con + Bảo hiểm 10.5%) = 32.625.000 VNĐ.
Bước 3: Thu nhập tính thuế TNCN = 44.270.000 – 32.625.000 = 11.645.000 VNĐ.
Bước 4: Thuế TNCN (Bậc 2) = (11.645.000 x 10%) – 500.000 = 664.500 VNĐ.
Những lưu ý đặc biệt đối với nhân lực công nghệ số
Luật Thuế TNCN 2025 bổ sung ưu đãi cực lớn cho nhân lực công nghệ số. Cá nhân làm việc trong dự án AI, chip bán dẫn có thể được miễn thuế 05 năm đầu. Đối với những đối tượng này, dù phát sinh doanh thu lớn thì thu nhập tính thuế TNCN vẫn được ghi nhận bằng 0. Đây là chính sách then chốt nhằm khuyến khích tài năng và phát triển công nghệ cao tại Việt Nam thời gian tới.
Vai trò của dịch vụ tư vấn thuế từ MAN – Master Accountant Network
Việc xác định thu nhập tính thuế TNCN phức tạp do sự đan xen của nhiều nghị định. Sử dụng dịch vụ của MAN giúp rà soát phụ cấp, tối ưu giảm trừ và đảm bảo hồ sơ pháp lý chuẩn xác. Chúng tôi giúp doanh nghiệp cập nhật kịp thời các chính sách miễn giảm thuế mới nhất theo lộ trình 2026, tránh các rủi ro bị truy thu hoặc xử phạt từ cơ quan quản lý thuế.
Kết luận
Thu nhập tính thuế TNCN là “kim chỉ nam” cho mọi hoạt động kê khai và nộp thuế của cá nhân tại Việt Nam. Với việc áp dụng mức giảm trừ mới từ năm 2026, người lao động đang đứng trước cơ hội lớn để gia tăng thu nhập thực tế. Tuy nhiên, sự thay đổi này cũng đòi hỏi tính chính xác tuyệt đối trong việc phân loại thu nhập để tránh những rủi ro pháp lý không đáng có.
Nếu bạn đang gặp khó khăn trong việc xác định thu nhập tính thuế TNCN, hãy liên hệ ngay với MAN – Master Accountant Network. Chúng tôi cung cấp giải pháp dịch vụ kiểm toán, kế toán thuế, quyết toán thuế và báo cáo thuế chuyên sâu. Với đội ngũ chuyên gia giàu kinh nghiệm, MAN cam kết mang lại sự an tâm và tối ưu hóa lợi ích tài chính bền vững cho quý khách hàng.
Thông tin liên hệ dịch vụ tại MAN – Master Accountant Network
- Địa chỉ: Số 19A, đường 43, phường Tân Thuận, TP. Hồ Chí Minh
- Mobile/Zalo: 0903 963 163 – 0903 428 622
- Email: man@man.net.vn
Phụ trách sản xuất nội dung bởi: Ông Lê Hoàng Tuyên – Sáng lập viên (Founder) & CEO MAN – Master Accountant Network, Kiểm toán viên CPA Việt Nam với hơn 30 năm kinh nghiệm trong ngành Kế toán, Kiểm toán và Tư vấn Tài chính.
Giải đáp thắc mắc thường gặp về thu nhập tính thuế TNCN
Có. Các khoản thưởng tháng 13, thưởng Tết được cộng vào thu nhập chịu thuế để tính thu nhập tính thuế TNCN tại thời điểm chi trả thực tế.
Bạn chỉ được tính giảm trừ gia cảnh tại một nơi duy nhất. Nơi còn lại, thu nhập sẽ chính là thu nhập tính thuế TNCN bị khấu trừ trực tiếp.
Khi đó thu nhập tính thuế TNCN được coi là bằng 0. Bạn không phải nộp thuế và phần dư không được chuyển sang kỳ sau. Tiền thưởng Tết có tính vào thu nhập tính thuế TNCN không?
Tôi làm việc ở 2 nơi thì giảm trừ gia cảnh tính thế nào?
Nếu thu nhập tính thuế TNCN bị âm thì sao?
