Tạm hoãn xuất cảnh do nợ thuế đang là biện pháp cưỡng chế mạnh tay của cơ quan thuế. Theo Vietnamnet, chỉ trong nửa đầu năm 2025 đã có 61.492 thông báo tạm hoãn xuất cảnh được ban hành, liên quan đến số tiền thuế nợ hơn 83.028 tỷ đồng. Đồng thời, Thời báo Tài chính Việt Nam cho biết biện pháp này đã giúp thu hồi gần 5.000 tỷ đồng từ 7.309 người nộp thuế bị hạn chế xuất cảnh. Những con số này cho thấy tính răn đe và hiệu quả thực tiễn của việc tạm hoãn xuất cảnh trong quản lý thuế.
Xem thêm bài viết tại: Tổng quan thuế TNDN
Căn cứ pháp lý về tạm hoãn xuất cảnh do nợ thuế
Để đảm bảo việc áp dụng biện pháp tạm hoãn xuất cảnh do nợ thuế đúng quy định, cơ quan thuế luôn dựa trên những căn cứ pháp luật rõ ràng. Các văn bản từ Luật Quản lý thuế, nghị định hướng dẫn cho đến quy định chi tiết đều quy định cụ thể về ngưỡng nợ, thời hạn và đối tượng áp dụng. Bảng dưới đây sẽ hệ thống lại những cơ sở pháp lý quan trọng nhất:
| Căn cứ pháp lý | Nội dung chính | Ghi chú |
| Luật Quản lý thuế số 38/2019/QH14 | Quy định trường hợp người nộp thuế không hoàn thành nghĩa vụ sẽ bị áp dụng biện pháp cưỡng chế, trong đó có tạm hoãn xuất cảnh do nợ thuế đối với cá nhân hoặc người đại diện pháp luật doanh nghiệp. | Cơ sở luật cao nhất về quản lý thuế. |
| Nghị định 49/2025/NĐ-CP | Quy định ngưỡng nợ thuế 500 triệu đồng cho doanh nghiệp là căn cứ để tạm hoãn xuất cảnh. | Văn bản dưới luật, cụ thể hóa mức nợ. |
| Văn bản hướng dẫn thi hành Luật Quản lý thuế | Xác định rõ thời hạn 90 ngày nợ thuế chưa thanh toán là mốc để cơ quan thuế áp dụng cưỡng chế. | Đảm bảo tính thực thi trong quản lý. |
Những trường hợp bị tạm hoãn xuất cảnh do nợ thuế
Không phải mọi khoản nợ thuế đều dẫn đến việc bị cấm xuất cảnh. Chỉ những trường hợp đủ điều kiện theo luật định mới bị áp dụng biện pháp này. Các điều kiện bao gồm số tiền nợ, thời gian nợ, vai trò pháp lý của cá nhân hoặc doanh nghiệp và cả yếu tố rủi ro trốn tránh nghĩa vụ thuế. Chi tiết được tổng hợp trong bảng dưới đây:
Cá nhân nợ thuế
Sau đây là một số trường hợp liên quan đến cá nhân nợ thuế:
- Cá nhân trực tiếp nợ tiền thuế, tiền phạt chậm nộp hoặc tiền chậm nộp liên quan đến nghĩa vụ thuế.
- Người nợ thuế từ 50 triệu đồng trở lên và đã quá hạn 90 ngày kể từ ngày đến hạn nộp mà chưa thanh toán.
Ví dụ: một cá nhân kinh doanh online bị truy thu thuế giá trị gia tăng và thuế thu nhập cá nhân với số tiền 120 triệu đồng nhưng quá 3 tháng không nộp thì có thể bị tạm hoãn xuất cảnh.
Người đại diện theo pháp luật của doanh nghiệp nợ thuế
Trong trường hợp doanh nghiệp còn nợ thuế, trách nhiệm pháp lý được quy định thuộc về người đại diện pháp luật. Vì vậy, người đại diện này có thể bị áp dụng biện pháp tạm hoãn xuất cảnh do nợ thuế để đảm bảo nghĩa vụ nộp thuế được thực hiện đầy đủ.
- Áp dụng với giám đốc, tổng giám đốc, chủ doanh nghiệp tư nhân hoặc người đại diện pháp luật khác.
- Doanh nghiệp có số tiền nợ thuế từ 500 triệu đồng trở lên và đã quá hạn 90 ngày.
Ví dụ: một công ty xây dựng nợ thuế 2 tỷ đồng, đã bị thông báo nhiều lần nhưng chưa nộp, thì giám đốc công ty có thể bị tạm hoãn xuất cảnh.
Doanh nghiệp giải thể, sáp nhập, phá sản nhưng chưa hoàn thành nghĩa vụ thuế
Trường hợp doanh nghiệp đã nộp hồ sơ giải thể, phá sản nhưng còn nợ thuế, người đại diện pháp luật vẫn có thể bị tạm hoãn xuất cảnh để đảm bảo nghĩa vụ nộp đủ.
Trường hợp có dấu hiệu bỏ trốn, cố tình trốn tránh nghĩa vụ thuế
Cơ quan thuế có quyền áp dụng tạm hoãn xuất cảnh ngay cả khi chưa hết 90 ngày nếu phát hiện cá nhân hoặc người đại diện pháp luật của doanh nghiệp có dấu hiệu tẩu tán tài sản hoặc rời khỏi Việt Nam để trốn nghĩa vụ nộp thuế.
Các khoản nợ khác liên quan đến nghĩa vụ thuế
Không chỉ tiền thuế, mà cả các khoản phạt hành chính về thuế, tiền chậm nộp, hoặc các khoản thu khác thuộc NSNN do cơ quan thuế quản lý cũng có thể là căn cứ để áp dụng biện pháp tạm hoãn xuất cảnh.
| Đối tượng áp dụng | Ngưỡng nợ thuế | Thời hạn nợ | Căn cứ pháp lý | Ghi chú / Ví dụ |
| Cá nhân | Từ 50 triệu đồng trở lên | Quá 90 ngày kể từ ngày đến hạn nộp | Luật Quản lý thuế 38/2019, NĐ 49/2025/NĐ-CP | Cá nhân kinh doanh nợ 120 triệu đồng quá 3 tháng → bị tạm hoãn xuất cảnh |
| Người đại diện pháp luật của DN | Từ 500 triệu đồng trở lên | Quá 90 ngày | Luật Quản lý thuế 38/2019, NĐ 49/2025/NĐ-CP | Giám đốc công ty xây dựng nợ 2 tỷ đồng → bị hạn chế xuất cảnh |
| DN giải thể, sáp nhập, phá sản còn nợ thuế | Bất kỳ số nợ | Sau khi nộp hồ sơ giải thể/ phá sản | Luật Quản lý thuế | Đảm bảo nghĩa vụ thuế được thanh toán trước khi chấm dứt pháp nhân |
| Trường hợp có dấu hiệu bỏ trốn | Không giới hạn ngưỡng | Có dấu hiệu tẩu tán tài sản/ rời khỏi VN để trốn thuế | Luật Quản lý thuế, Thông tư hướng dẫn | Cơ quan thuế có thể áp dụng ngay cả khi chưa hết 90 ngày |
| Khoản nợ khác liên quan đến nghĩa vụ thuế | Không giới hạn ngưỡng | Theo thời hạn quy định từng khoản | Luật Quản lý thuế | Bao gồm: tiền phạt hành chính về thuế, tiền chậm nộp, phí khác NSNN quản lý |
Giải đáp của cục Thuế trước các kiến nghị
Trong quá trình triển khai, một số doanh nghiệp đã gửi kiến nghị về việc tạm hoãn xuất cảnh do nợ thuế. Cục Thuế đã trả lời chi tiết các vấn đề sau:
Doanh nghiệp thành lập trước ngày 15/12/2020 có bị áp dụng biện pháp?
Nhiều doanh nghiệp kiến nghị rằng những doanh nghiệp thành lập trước ngày 15/12/2020 không nên bị áp dụng tạm hoãn xuất cảnh do nợ thuế, vì nguyên tắc pháp luật “không hồi tố”.
Cục Thuế giải thích: Luật Quản lý thuế 38/2019/QH14 và sửa đổi 56/2024/QH15 áp dụng cho tất cả người nộp thuế có tiền thuế nợ quá hạn 90 ngày, không phân biệt thời điểm thành lập. Do đó, bất cứ doanh nghiệp nào chưa hoàn thành nghĩa vụ nộp thuế đều thuộc diện bị tạm hoãn xuất cảnh do nợ thuế.
Tính toán tiền nợ thuế để áp dụng biện pháp
Một số kiến nghị cho rằng chỉ tiền thuế gốc mới là căn cứ để ban hành tạm hoãn xuất cảnh do nợ thuế, không bao gồm tiền phạt hay lệ phí.
Cục Thuế làm rõ: theo Luật Quản lý thuế, “tiền thuế nợ” bao gồm cả tiền thuế và các khoản thu khác thuộc NSNN. Người nộp thuế nếu có số tiền này quá hạn 90 ngày sẽ thuộc diện cưỡng chế, trong đó có tạm hoãn xuất cảnh do nợ thuế.
Điều này đồng nghĩa rằng khi cơ quan thuế xác định biện pháp tạm hoãn xuất cảnh do nợ thuế, họ sẽ căn cứ vào tổng số tiền nợ, bao gồm thuế gốc, tiền phạt và các khoản thu khác liên quan đến ngân sách nhà nước.
Ngưỡng nợ thuế tối thiểu để áp dụng biện pháp
Theo Nghị định 49/2025/NĐ-CP (có hiệu lực từ 28/2/2025), Cục Thuế đã đưa ra ngưỡng nợ thuế tối thiểu áp dụng cho doanh nghiệp:
- Đối với doanh nghiệp: từ 500 triệu đồng trở lên.
- Đối với cá nhân: mức nợ tối thiểu thấp hơn, tùy theo quy định cụ thể của cơ quan thuế.
Ngưỡng này được thiết lập dựa trên cơ sở dữ liệu quản lý thuế của ngành, tham khảo thông lệ quốc tế và đã lấy ý kiến rộng rãi trước khi ban hành. Việc này đảm bảo tính công bằng, đồng thời nâng cao hiệu quả thu hồi nợ trước khi người nộp thuế xuất cảnh.
Thứ tự áp dụng biện pháp với doanh nghiệp lớn và nhỏ
Một số kiến nghị đề xuất áp dụng tạm hoãn xuất cảnh do nợ thuế trước với các tập đoàn, doanh nghiệp lớn, sau đó mới đến doanh nghiệp nhỏ và siêu nhỏ.
Cục Thuế cho biết: Nghị định 49/2025/NĐ-CP quy định tạm hoãn xuất cảnh do nợ thuế trên nguyên tắc công bằng. Bất kỳ doanh nghiệp nào có tiền thuế nợ thuộc phạm vi đối tượng của Nghị định đều có thể bị áp dụng biện pháp, không phân biệt quy mô.
Điều này giúp tránh tình trạng ưu ái doanh nghiệp lớn hay bỏ sót doanh nghiệp nhỏ, đảm bảo tính công bằng trong việc thu hồi nợ thuế.
Ảnh hưởng của tạm hoãn xuất cảnh do nợ thuế
Việc áp dụng biện pháp tạm hoãn xuất cảnh do nợ thuế có ảnh hưởng đáng kể đến:
- Doanh nghiệp: Gây cản trở các chuyến công tác quốc tế, ký kết hợp đồng hoặc mở rộng thị trường.
- Cá nhân: Ảnh hưởng đến việc đi công tác, học tập, du lịch nước ngoài.
- Quản lý thuế: Giúp cơ quan thuế nâng cao hiệu quả thu hồi nợ, đảm bảo nguồn thu NSNN.
Thực tế, việc áp dụng biện pháp này cũng là động lực để doanh nghiệp và cá nhân thực hiện đầy đủ nghĩa vụ thuế, góp phần xây dựng môi trường kinh doanh công bằng, minh bạch.
Quy trình thực hiện tạm hoãn xuất cảnh do nợ thuế
Để đảm bảo tính minh bạch và pháp lý, Cục Thuế đã quy định quy trình thực hiện tạm hoãn xuất cảnh do nợ thuế như sau:
- Xác định đối tượng: Cá nhân, doanh nghiệp có số tiền thuế nợ quá hạn 90 ngày.
- Thông báo nợ thuế: Cơ quan thuế gửi thông báo cho người nộp thuế về số tiền nợ và thời hạn phải thanh toán.
- Ban hành Quyết định tạm hoãn xuất cảnh: Khi người nộp thuế không thực hiện nghĩa vụ trong thời gian quy định, cơ quan thuế sẽ ra quyết định tạm hoãn xuất cảnh do nợ thuế.
- Thực hiện biện pháp cưỡng chế: Cơ quan quản lý xuất nhập cảnh sẽ phối hợp, ngăn chặn việc xuất cảnh của cá nhân hoặc đại diện doanh nghiệp.
Quy trình này đảm bảo người nộp thuế được thông báo đầy đủ, có cơ hội thực hiện nghĩa vụ trước khi bị áp dụng biện pháp cưỡng chế.
Biện pháp phòng tránh tạm hoãn xuất cảnh do nợ thuế
Để tránh rơi vào tình trạng tạm hoãn xuất cảnh do nợ thuế, doanh nghiệp và cá nhân có thể áp dụng các biện pháp sau:
Quản lý nợ thuế chủ động
- Theo dõi thường xuyên số liệu nợ thuế qua cổng thông tin điện tử của Tổng cục Thuế.
- Kiểm tra hạn nộp thuế để tránh phát sinh nợ quá hạn 90 ngày – ngưỡng áp dụng biện pháp.
Thanh toán đầy đủ và đúng hạn
- Hoàn thành nghĩa vụ nộp thuế trước khi có kế hoạch xuất cảnh.
- Thanh toán cả thuế gốc, tiền phạt và các khoản thu khác thuộc NSNN để tránh cơ quan thuế tính nợ.
Lưu trữ chứng từ hợp lệ
- Hóa đơn, phiếu chi, hợp đồng mua bán giúp chứng minh nghĩa vụ thuế đã thực hiện.
- Khi có tranh chấp hoặc thắc mắc, chứng từ sẽ là bằng chứng pháp lý quan trọng.
Tư vấn và hỗ trợ từ cơ quan thuế hoặc chuyên gia
- Liên hệ Cục Thuế hoặc sử dụng dịch vụ tư vấn thuế để đảm bảo nghĩa vụ được thực hiện chính xác, tránh sai sót gây ra tạm hoãn xuất cảnh do nợ thuế.
- Những biện pháp này không chỉ giúp phòng tránh biện pháp cưỡng chế, mà còn tăng cường uy tín doanh nghiệp và tạo điều kiện thuận lợi cho hoạt động quốc tế.
Thực tiễn áp dụng và so sánh quốc tế về tạm hoãn xuất cảnh do nợ thuế
Để hiểu rõ hơn về cách thức áp dụng tạm hoãn xuất cảnh do nợ thuế, cả trong nước và trên thế giới, chúng ta có thể nhìn vào bảng so sánh dưới đây. Bảng tổng hợp các quốc gia điển hình Việt Nam, Mỹ, Trung Quốc và Nhật Bản thể hiện các biện pháp mà cơ quan thuế áp dụng đối với cá nhân và doanh nghiệp có nợ thuế.
Đồng thời, bảng cũng làm nổi bật các ngưỡng áp dụng, điểm khác biệt và tính minh bạch trong quy trình thực hiện. Qua đó, người nộp thuế có thể so sánh hiệu quả và cách thức triển khai các biện pháp thu hồi nợ, từ đó rút ra bài học quản lý và phòng tránh rủi ro cho riêng mình.
| Quốc gia | Thực tiễn áp dụng biện pháp liên quan đến nợ thuế | Đặc điểm nổi bật / Ngưỡng áp dụng |
| Việt Nam | Tạm hoãn xuất cảnh do nợ thuế áp dụng cho cả cá nhân và doanh nghiệp. | Ngưỡng nợ thuế từ 500 triệu đồng trở lên đối với doanh nghiệp; quy trình minh bạch, thông báo trước và có quyền khiếu nại. |
| Mỹ | IRS có thể áp dụng biện pháp cấm xuất cảnh cho cá nhân nợ thuế lớn. | Thường ưu tiên thu hồi nợ bằng các biện pháp khác trước khi cấm xuất cảnh; không phổ biến cho doanh nghiệp. |
| Trung Quốc | Cấm xuất cảnh đối với cá nhân và đại diện doanh nghiệp có nợ thuế nghiêm trọng. | Mức ngưỡng nợ được quy định chặt chẽ theo từng loại hình doanh nghiệp; tương tự Việt Nam về áp dụng công bằng. |
| Nhật Bản | Ít khi áp dụng tạm hoãn xuất cảnh; chủ yếu phong tỏa tài khoản ngân hàng và truy thu trực tiếp. | Biện pháp ưu tiên thu hồi trực tiếp tiền nợ; hạn chế áp dụng cấm xuất cảnh. |
Kết luận
Tạm hoãn xuất cảnh do nợ thuế là một biện pháp quan trọng, giúp cơ quan thuế đảm bảo nguồn thu cho ngân sách nhà nước và nâng cao hiệu quả quản lý nợ thuế. Thực tiễn tại Việt Nam cho thấy cơ chế này được triển khai minh bạch, công bằng và có ngưỡng cụ thể, áp dụng cho cả doanh nghiệp lớn, nhỏ và cá nhân. So sánh quốc tế cũng cho thấy Việt Nam đang áp dụng biện pháp này một cách hợp lý, cân bằng giữa quyền lợi người nộp thuế và nghĩa vụ đối với nhà nước.
Để tránh rủi ro bị tạm hoãn xuất cảnh do nợ thuế và đảm bảo tuân thủ pháp luật một cách tối ưu, doanh nghiệp và cá nhân nên chủ động quản lý nợ thuế, thanh toán đầy đủ, lưu trữ chứng từ hợp lệ và tham khảo ý kiến chuyên gia khi cần.
MAN – Master Accountant Network luôn đồng hành cùng bạn trong việc cập nhật chính sách thuế mới nhất, tư vấn chiến lược quản lý thuế và tối ưu hóa nghĩa vụ tài chính. Hãy liên hệ với MAN ngay hôm nay để được hỗ trợ, đảm bảo doanh nghiệp của bạn vận hành an toàn, minh bạch và sẵn sàng cho mọi kế hoạch xuất cảnh quốc tế.
Thông tin liên hệ dịch vụ thuế TNDN tại MAN – Master Accountant Network
- Địa chỉ: Số 19A, đường 43, phường Tân Thuận, TP. Hồ Chí Minh
- Mobile/Zalo: 0903 963 163 – 0903 428 622
- Email: man@man.net.vn
