Xử phạt thuế và hóa đơn là vấn đề trọng tâm được các doanh nghiệp và chuyên gia kế toán đặc biệt quan tâm khi Nghị định 310/2025/NĐ-CP chính thức được ban hành nhằm sửa đổi Nghị định 125/2020/NĐ-CP. Theo Công văn số 6175/CT-PC ngày 22/12/2025 của Cục Thuế, các quy định mới này sẽ bắt đầu có hiệu lực thi hành kể từ ngày 16/01/2026, mang tới những điều chỉnh mang tính bước ngoặt trong việc quản lý hành chính lĩnh vực thuế.
Việc thắt chặt các quy định về xử phạt thuế và hóa đơn trong giai đoạn chuyển đổi số không chỉ nhằm mục đích răn đe mà còn để hoàn thiện hành lang pháp lý cho hệ thống hóa đơn điện tử. Với các đơn vị hợp thành hoặc tổ chức cung cấp dịch vụ giải pháp hóa đơn, đây là thời điểm vàng để rà soát lại quy trình vận hành. Hãy cùng chúng tôi phân tích chi tiết những thay đổi này để đảm bảo tính tuân thủ tối đa cho doanh nghiệp của bạn.
Bối cảnh pháp lý và Phạm vi điều chỉnh mới: Đối tượng bị xử phạt thuế và hóa đơn là đơn vị hợp thành
Quy định về xử phạt thuế và hóa đơn hiện nay đã được mở rộng đáng kể để bao phủ các hoạt động đầu tư vốn nhà nước. Nghị định 310/2025/NĐ-CP bổ sung các khoản thu theo quy định pháp luật về quản lý và đầu tư vốn nhà nước tại doanh nghiệp vào phạm vi điều chỉnh trực tiếp của cơ quan thuế.
Sự bổ sung này cho thấy quyết tâm của Chính phủ trong việc minh bạch hóa dòng vốn công và đảm bảo mọi sai sót trong kê khai đều bị chế tài nghiêm khắc. Các doanh nghiệp có vốn nhà nước cần đặc biệt lưu ý về trách nhiệm báo cáo và nộp ngân sách để tránh các rủi ro pháp lý không đáng có.
Một điểm mới nổi bật là việc bổ sung đối tượng bị xử phạt thuế và hóa đơn đối với các “đơn vị hợp thành” chịu trách nhiệm kê khai. Đây là khái niệm quan trọng liên quan đến các tập đoàn, tổng công ty hoạt động theo mô hình hợp nhất hoặc có sự liên kết chặt chẽ về nghĩa vụ thuế.
Vi phạm liên quan đến việc không thông báo hoặc thông báo sai lệch về đơn vị hợp thành sẽ bị xử lý hành chính theo khung phạt mới. Điều này đòi hỏi bộ phận kế toán phải nắm vững cấu trúc tổ chức và các quy định về báo cáo lợi nhuận liên quốc gia hoặc báo cáo hợp nhất.
Nguyên tắc xử phạt thuế và hóa đơn: Thay đổi tư duy quản lý
Nguyên tắc xử phạt thuế và hóa đơn đã được tinh chỉnh theo hướng nhân văn hơn nhưng cũng cụ thể hơn đối với các lỗi cố ý. Một trong những thay đổi tích cực là việc sửa đổi cách xử lý khi người nộp thuế khai sai nhiều chỉ tiêu trên hồ sơ thuế trong cùng một ngày.
Thay vì áp dụng tình tiết tăng nặng “vi phạm nhiều lần” một cách máy móc, Nghị định 310/2025/NĐ-CP hướng tới việc gom nhóm các hành vi có tính chất tương đồng. Điều này giúp giảm bớt gánh nặng tài chính cho doanh nghiệp khi vô tình mắc các lỗi hệ thống trong quá trình thực hiện thủ tục hành chính.
Đối với trường hợp người nộp thuế khai sai nhiều chỉ tiêu trên cùng một hồ sơ thuế, quy định xử phạt thuế và hóa đơn hiện đã có hướng dẫn cụ thể. Việc xác định mức phạt sẽ căn cứ vào tính chất của từng chỉ tiêu bị sai lệch, đặc biệt là các chỉ tiêu ảnh hưởng trực tiếp đến số thuế phải nộp.
Kế toán viên cần thực hiện việc đối soát dữ liệu kỹ lưỡng trước khi nộp tờ khai. Việc sai sót hàng loạt trên một hồ sơ không còn được xem là lỗi đơn lẻ mà sẽ được tính toán dựa trên mức độ nghiêm trọng và quy mô của sai phạm đó.
| Tiêu chí | Quy định tại Nghị định 125/2020/NĐ-CP | Quy định tại Nghị định 310/2025/NĐ-CP |
| Khai sai nhiều chỉ tiêu trong ngày | Thường bị xem là vi phạm nhiều lần (tăng nặng) | Xem xét gom nhóm hành vi, bãi bỏ tình tiết tăng nặng trong một số trường hợp |
| Khai sai nhiều chỉ tiêu trên 1 hồ sơ | Chưa có quy định chi tiết về mức độ chồng chéo | Bổ sung quy định xử phạt cụ thể cho từng loại sai sót chỉ tiêu |
| Lập hóa đơn không đúng thời điểm | Xử phạt theo từng hành vi riêng lẻ | Bổ sung quy định xử phạt chặt chẽ gắn với thời điểm phát hiện |
Nhận diện tình tiết tăng nặng “Vi phạm hành chính có quy mô lớn”
Khái niệm quy mô lớn trong xử phạt thuế và hóa đơn đã được định nghĩa rõ ràng hơn để tránh việc áp dụng tùy tiện của cơ quan quản lý. Nghị định 310/2025/NĐ-CP đưa ra hai kịch bản chính để xác định tình tiết tăng nặng này, giúp tạo ra sự công bằng trong thực thi pháp luật.
Trường hợp thứ nhất liên quan đến số lượng hóa đơn vi phạm. Nếu doanh nghiệp sử dụng sai quy định một lượng lớn hóa đơn trong một kỳ tính thuế, hành vi xử phạt thuế và hóa đơn sẽ bị nâng mức độ nghiêm trọng. Điều này thường áp dụng cho các hành vi mua bán hóa đơn bất hợp pháp.
Trường hợp thứ hai tập trung vào số tiền thuế trốn hoặc số thuế được hoàn sai. Khi số tiền này vượt quá một ngưỡng nhất định (được quy định chi tiết trong Nghị định), hành vi xử phạt thuế và hóa đơn sẽ không còn ở mức thông thường mà chuyển sang khung hình phạt cho quy mô lớn.
Dưới đây là bảng thống kê sơ bộ các ngưỡng vi phạm để doanh nghiệp dễ dàng hình dung mức độ rủi ro của mình:
| Loại vi phạm | Chỉ số định lượng (Dự kiến) | Mức độ áp dụng tình tiết tăng nặng |
| Số lượng hóa đơn sai phạm | Từ 50 hóa đơn trở lên | Tăng 20% – 50% mức phạt bình quân |
| Số tiền thuế trốn/gian lận | Từ 500 triệu đồng trở lên | Áp dụng khung cao nhất và chuyển hồ sơ kiểm tra chuyên sâu |
| Số tiền hoàn thuế sai | Từ 200 triệu đồng trở lên | Thu hồi số tiền hoàn và phạt từ 1-3 lần số thuế chiếm dụng |
Xử phạt thuế và hóa đơn đối với bên thứ ba và tổ chức dịch vụ
Cơ quan thuế mở rộng sự giám sát đối với các cá nhân và tổ chức liên quan, bao gồm cả các chi nhánh ngân hàng nước ngoài. Việc cung cấp thông tin, tài liệu không đúng thời hạn hoặc không chính xác về tài khoản của người nộp thuế sẽ dẫn tới các chế tài xử phạt thuế và hóa đơn nghiêm khắc.
Sự liên thông dữ liệu giữa ngân hàng và cơ quan thuế là chìa khóa để chống thất thu ngân sách. Do đó, bất kỳ hành vi cản trở hoặc cung cấp dữ liệu sai lệch nào cũng bị coi là vi phạm hành chính nghiêm trọng, ảnh hưởng đến tính minh bạch của hệ thống tài chính.
Một điểm mới đáng chú ý là việc xử phạt thuế và hóa đơn đối với các tổ chức cung cấp dịch vụ hóa đơn điện tử. Nếu giải pháp cung cấp không đảm bảo các nguyên tắc về bảo mật, tính toàn vẹn hoặc không đúng theo quy chuẩn kỹ thuật của pháp luật, tổ chức đó sẽ bị xử phạt và có thể bị thu hồi giấy phép.
Điều này buộc các nhà cung cấp giải pháp phải không ngừng nâng cấp hệ thống. Về phía doanh nghiệp sử dụng dịch vụ, việc lựa chọn đối tác uy tín như MAN – Master Accountant Network để được tư vấn về hệ thống kế toán và hóa đơn là cực kỳ quan trọng để tránh bị liên đới trách nhiệm.
Sửa đổi khung tiền phạt: Lập hóa đơn không đúng thời điểm
Hành vi lập hóa đơn không đúng thời điểm luôn là “nỗi đau” của bộ phận kế toán. Theo quy định mới từ 16/1/2026, khung hình phạt cho lỗi này đã có sự thay đổi đáng kể nhằm mục đích uốn nắn hành vi nhưng vẫn tạo điều kiện cho các sai sót vô ý do nghẽn mạng hoặc lỗi hệ thống khách quan.
Tuy nhiên, việc cố tình trì hoãn xuất hóa đơn để chậm nộp thuế sẽ bị xử phạt thuế và hóa đơn ở mức rất cao. Doanh nghiệp cần thiết lập quy trình xuất hóa đơn tự động hoặc kiểm soát chặt chẽ ngày ký số và ngày lập trên hóa đơn điện tử.
| Hành vi vi phạm | Mức phạt cũ (Nghị định 125) | Mức phạt mới (Nghị định 310) |
| Lập hóa đơn không đúng thời điểm (không dẫn đến nộp chậm thuế) | 3 – 5 triệu đồng | Cảnh cáo hoặc phạt từ 4 – 8 triệu đồng |
| Lập hóa đơn không đúng thời điểm (dẫn đến nộp chậm thuế) | Phạt theo số thuế chậm nộp | Phạt từ 10 – 20 triệu đồng + Tiền chậm nộp |
| Không lập hóa đơn khi bán hàng | 10 – 20 triệu đồng | 15 – 30 triệu đồng (Tăng cường răn đe) |
Kết luận
Xử phạt thuế và hóa đơn theo lộ trình mới tại Nghị định 310/2025/NĐ-CP đòi hỏi sự chuyên nghiệp và nhạy bén từ đội ngũ kế toán. Việc nắm bắt kịp thời các thay đổi về khung tiền phạt, nguyên tắc xử lý và các tình tiết tăng nặng là điều kiện tiên quyết để doanh nghiệp vận hành an toàn, tránh những tổn thất tài chính không đáng có. Trong bối cảnh quản lý thuế ngày càng số hóa và chặt chẽ, các sai sót nhỏ cũng có thể dẫn đến những chế tài nặng nề nếu không được xử lý đúng quy trình pháp luật.
MAN – Master Accountant Network tự hào là đối tác chiến lược, cung cấp dịch vụ kiểm toán và kế toán thuế chuyên sâu, giúp doanh nghiệp tối ưu hóa hệ thống quản trị rủi ro. Chúng tôi cam kết đồng hành cùng quý khách hàng trong việc rà soát hóa đơn, tư vấn tuân thủ quy định về xử phạt thuế và hóa đơn mới nhất, đảm bảo mọi hoạt động kinh doanh đều nằm trong hành lang an toàn pháp lý. Hãy liên hệ với MAN ngay hôm nay để được tư vấn thuế toàn diện và chuyên nghiệp nhất cho doanh nghiệp của bạn.
Thông tin liên hệ dịch vụ tại MAN – Master Accountant Network
- Địa chỉ: Số 19A, đường 43, phường Tân Thuận, TP. Hồ Chí Minh
- Mobile/Zalo: 0903 963 163 – 0903 428 622
- Email: man@man.net.vn
Phụ trách sản xuất nội dung bởi: Ông Lê Hoàng Tuyên – Sáng lập viên (Founder) & CEO MAN – Master Accountant Network, Kiểm toán viên CPA Việt Nam với hơn 30 năm kinh nghiệm trong ngành Kế toán, Kiểm toán và Tư vấn Tài chính.
Các câu hỏi thường gặp về xử phạt thuế và hóa đơn
Theo nguyên tắc chung, các hành vi vi phạm xảy ra trước ngày 16/1/2026 nhưng được phát hiện sau đó vẫn áp dụng quy định cũ nếu quy định mới nặng hơn, và ngược lại áp dụng quy định mới nếu có lợi cho người nộp thuế.
Doanh nghiệp nên thực hiện soát xét thuế định kỳ. Việc chủ động khắc phục, kê khai bổ sung trước khi có quyết định thanh tra sẽ giúp giảm thiểu rủi ro bị áp dụng các tình tiết tăng nặng về quy mô.
Cần xác định rõ thực thể nào chịu trách nhiệm chính trong việc báo cáo. Việc chậm thông báo thay đổi cấu trúc đơn vị hợp thành cho cơ quan thuế sẽ bị xử phạt thuế và hóa đơn theo khung hình phạt mới bổ sung. Nghị định 310/2025/NĐ-CP có áp dụng hồi tố cho các sai phạm trước năm 2026 không?
Làm sao để tránh bị tính tình tiết quy mô lớn trong xử phạt thuế và hóa đơn?
Đơn vị hợp thành trong tập đoàn cần lưu ý gì để không bị phạt?
