Công thức tính thuế TNCN lũy tiến là nền tảng pháp lý quan trọng mà kế toán viên, kiểm toán viên và người nộp thuế cần nắm vững khi thực hiện nghĩa vụ tài chính năm 2026. Theo Luật Thuế TNCN và hướng dẫn tại Thông tư 111/2013/TT-BTC, biểu thuế lũy tiến từng phần áp dụng cho thu nhập từ tiền lương, tiền công của cá nhân cư trú có hợp đồng lao động từ 03 tháng trở lên. Việc áp dụng sai công thức, trong bối cảnh thanh tra thuế ngày càng số hóa, có thể dẫn đến truy thu, phạt chậm nộp và ảnh hưởng đến mức độ tuân thủ thuế của doanh nghiệp.
Trong năm 2026, khi chính sách kinh tế và mức giảm trừ gia cảnh tiếp tục vận hành theo lộ trình hiện đại hóa, việc xác định đúng thu nhập tính thuế trở thành yếu tố then chốt để tối ưu chi phí nhân sự. Bài viết do đội ngũ chuyên gia cao cấp của MAN – Master Accountant Network thực hiện, tập trung phân tích chuyên sâu các bậc thuế suất và quy trình quyết toán thuế TNCN. Thông qua ví dụ thực tế và bảng tính minh họa, MAN giúp doanh nghiệp và cá nhân nắm vững, chủ động và tuân thủ hiệu quả công tác kế toán thuế năm 2026.
Cơ sở pháp lý điều chỉnh công thức tính thuế TNCN lũy tiến năm 2026
Năm 2026 đánh dấu giai đoạn đẩy mạnh quản lý thuế bằng trí tuệ nhân tạo, tuy nhiên các nền tảng pháp lý của công thức tính thuế TNCN lũy tiến vẫn dựa trên các văn bản quy phạm pháp luật mang tính trụ cột. Việc cập nhật các công văn hướng dẫn mới của Tổng cục Thuế trong giai đoạn 2025-2026 là điều kiện tiên quyết để đảm bảo tính tuân thủ.
Các văn bản chủ chốt điều chỉnh bao gồm:
- Luật Thuế thu nhập cá nhân (đã được hợp nhất qua các thời kỳ): Quy định khung về thu nhập chịu thuế và đối tượng nộp thuế.
- Thông tư 111/2013/TT-BTC: Văn bản chi tiết nhất hướng dẫn về phương pháp lũy tiến và các khoản thu nhập được miễn trừ.
- Nghị quyết 954/2020/UBTVQH14: Hiện vẫn đang là căn cứ cho mức giảm trừ gia cảnh (11 triệu đồng cho bản thân và 4,4 triệu đồng cho người phụ thuộc), trừ khi có các nghị quyết mới về điều chỉnh theo chỉ số giá tiêu dùng (CPI) được ban hành trong năm 2026.
- Thông tư 80/2021/TT-BTC: Hướng dẫn thi hành một số điều của Luật Quản lý thuế, đặc biệt quan trọng cho quy trình nộp tờ khai và quyết toán.
Mọi biến động về chính sách trong năm 2026 yêu cầu người làm nghề phải có cái nhìn tổng quát để áp dụng công thức tính thuế TNCN lũy tiến một cách linh hoạt nhưng vẫn trong khuôn khổ pháp luật cho phép.
Đối tượng áp dụng công thức tính thuế TNCN lũy tiến từng phần
Việc xác định đúng đối tượng giúp kế toán tránh được những sai lầm chết người trong báo cáo tài chính. Công thức tính thuế TNCN lũy tiến chỉ áp dụng cho cá nhân cư trú có thu nhập từ tiền lương, tiền công và ký hợp đồng lao động từ 03 tháng trở lên. Điều này bao gồm cả những nhân sự đang trong giai đoạn chuyển tiếp hợp đồng hoặc được gia hạn liên tục.
Cần lưu ý rằng trong năm 2026, việc quản lý hợp đồng lao động điện tử phát triển mạnh, giúp cơ quan thuế dễ dàng đối soát. Nếu doanh nghiệp áp dụng sai công thức tính thuế TNCN lũy tiến cho cá nhân không cư trú (thuế suất 20%) hoặc cá nhân ký hợp đồng ngắn hạn dưới 03 tháng (thuế suất 10%), rủi ro bị loại chi phí lương khi quyết toán thuế doanh nghiệp là rất cao.
Chi tiết công thức tính thuế TNCN lũy tiến từng phần năm 2026
Để tính được số tiền thuế thực nộp, chúng ta cần tuân thủ cấu trúc tính toán đa tầng. Công thức tính thuế TNCN lũy tiến được chuẩn hóa như sau:
|
Thuế TNCN phải nộp = Thuế suất (theo biểu 5 bậc) x Thu nhập tính thuế |
Trong đó, Thu nhập tính thuế là biến số quan trọng nhất, được tính như sau:
|
Thu nhập tính thuế = Thu nhập chịu thuế – Các khoản giảm trừ |
| Thành phần | Cách xác định chi tiết | Căn cứ pháp lý 2026 |
| Thu nhập chịu thuế | Tổng thu nhập nhận được – Các khoản miễn thuế | Điều 3 Luật Thuế TNCN |
| Các khoản giảm trừ | (Gia cảnh mới) + (Bảo hiểm) + (Quỹ hưu trí) | Nghị quyết áp dụng từ 01/01/2026 |
| Thu nhập tính thuế | Giá trị còn lại sau khi trừ hết các khoản giảm trừ | Dùng để đối chiếu biểu thuế 5 bậc |
Xác định thu nhập chịu thuế trong công thức 2026
Trong cấu trúc của công thức tính thuế TNCN lũy tiến, thu nhập chịu thuế không bao gồm các khoản phụ cấp không chịu thuế theo định mức quy định. Lưu ý vào năm 2026, các khoản phụ cấp ăn ca, trang phục, và điện thoại phải được quy định rõ trong quy chế tài chính để được loại trừ khi tính toán.
Mức giảm trừ gia cảnh mới áp dụng từ 01/01/2026
Mức giảm trừ gia cảnh mới áp dụng từ 01/01/2026 là thay đổi quan trọng nhất để người lao động áp dụng chính xác công thức tính thuế TNCN lũy tiến.
- Giảm trừ cho bản thân: 186 triệu đồng/năm (tương đương 15,5 triệu đồng/tháng).
- Giảm trừ cho người phụ thuộc: 74,4 triệu đồng/năm (tương đương 6,2 triệu đồng/tháng).
Việc nâng mức giảm trừ này giúp thu nhập thực tế của người lao động được cải thiện đáng kể trước khi tính đến các bậc thuế lũy tiến.
Biểu thuế lũy tiến 5 bậc mới – Cập nhật 2026
Từ năm 2026, biểu thuế lũy tiến thuế TNCN đã được rút gọn để đơn giản hóa việc tính toán và giảm áp lực cho người nộp thuế. Công thức tính thuế TNCN lũy tiến sẽ dựa trên 5 bậc thuế suất chính sau đây:
| Bậc | Thu nhập tính thuế/tháng (Triệu đồng) | Thuế suất | Phương pháp rút gọn |
| 1 | Đến 10 | 5% | 5% TNTT |
| 2 | Trên 10 đến 30 | 10% | 10% TNTT – 0,5 |
| 3 | Trên 30 đến 60 | 20% | 20% TNTT – 3,5 |
| 4 | Trên 60 đến 100 | 28% | 28% TNTT – 8,3 |
| 5 | Trên 100 | 35% | 35% TNTT – 15,3 |
Ghi chú: TNTT là Thu nhập tính thuế. Đơn vị tính: Triệu đồng.
Việc tinh giản này khiến công thức tính thuế TNCN lũy tiến trở nên dễ hiểu hơn, giúp kế toán thực hiện quyết toán nhanh chóng và giảm bớt các sai sót ở những bậc trung gian.
Ví dụ thực tế áp dụng công thức tính thuế TNCN lũy tiến năm 2026
Hãy cùng xem xét sự thay đổi khi áp dụng mức giảm trừ 15,5 triệu và biểu thuế 5 bậc cho một cá nhân.
Tình huống: Ông C có tổng thu nhập tháng 02/2026 là 55.000.000 VNĐ. Ông có 01 người phụ thuộc. Các khoản bảo hiểm đóng trên mức lương 20.000.000 VNĐ.
Bước 1: Tính các khoản giảm trừ
- Giảm trừ bản thân: 15.500.000 VNĐ.
- Giảm trừ 01 người phụ thuộc: 6.200.000 VNĐ.
- Bảo hiểm (10.5%): 20.000.000 x 10.5% = 2.100.000 VNĐ. Tổng giảm trừ = 15.500.000 + 6.200.000 + 2.100.000 = 23.800.000 VNĐ.
Bước 2: Tính thu nhập tính thuế
|
Thu nhập tính thuế = 55.000.000 – 23.800.000 = 31.200.000 VNĐ. |
Bước 3: Áp dụng công thức tính thuế TNCN lũy tiến (Biểu 5 bậc)
Với mức 31,2 triệu đồng, ông C thuộc Bậc 3 (Từ 30 đến 60 triệu). Thuế TNCN phải nộp = (20% x 31.200.000) – 3.500.000 = 2.740.000 VNĐ.
So với biểu thuế cũ, công thức tính thuế TNCN lũy tiến mới giúp ông C tiết kiệm được một khoản thuế đáng kể nhờ mức giảm trừ gia cảnh cao hơn và bậc thuế rộng hơn.
Các sai sót thường gặp khi vận hành công thức tính thuế TNCN lũy tiến
Trong hoạt động tư vấn, MAN – Master Accountant Network thường xuyên phát hiện các lỗi phổ biến sau:
Lỗi thứ nhất: Vẫn áp dụng mức giảm trừ cũ (11 triệu) do chưa cập nhật phần mềm hoặc quy định mới từ 01/01/2026. Điều này làm sai lệch toàn bộ công thức tính thuế TNCN lũy tiến.
Lỗi thứ hai: Nhầm lẫn giữa biểu thuế 7 bậc và 5 bậc. Việc áp dụng sai mức thuế suất ở các bậc trung gian dẫn đến số thuế phải nộp không chính xác, gây phiền hà khi thực hiện quyết toán năm.
Lỗi thứ ba: Không tính đủ các khoản bảo hiểm được trừ. Kế toán cần lưu ý các khoản bảo hiểm xã hội, y tế, thất nghiệp là những lá chắn quan trọng trong công thức tính thuế TNCN lũy tiến.
Tối ưu hóa thuế thông qua việc hiểu sâu công thức tính thuế TNCN lũy tiến
Với biểu thuế 5 bậc, khoảng cách giữa các bậc thuế xa hơn, tạo điều kiện cho doanh nghiệp tối ưu hóa thu nhập. Việc hiểu rõ cấu trúc của công thức tính thuế TNCN lũy tiến giúp bộ phận nhân sự xây dựng lộ trình tăng lương và thưởng hợp lý, tránh việc thu nhập tăng thêm “rơi” vào bậc thuế cao một cách lãng phí.
Quyết toán năm là bước cuối cùng để tổng kết và điều chỉnh các sai sót tạm tính hàng tháng. Năm 2026, với việc áp dụng các mức giảm trừ mới, việc quyết toán càng trở nên quan trọng để người nộp thuế được hoàn lại số thuế nộp thừa hoặc bù trừ các khoản giảm trừ chưa kịp kê khai.
Dịch vụ hỗ trợ quyết toán và tư vấn công thức tính thuế TNCN lũy tiến từ MAN
MAN – Master Accountant Network là đối tác tin cậy giúp doanh nghiệp thích ứng nhanh chóng với những thay đổi về thuế TNCN năm 2026. Chúng tôi cung cấp:
- Dịch vụ kiểm toán: Rà soát tính tuân thủ biểu thuế 5 bậc và mức giảm trừ mới.
- Kế toán thuế & Tư vấn thuế: Cập nhật hệ thống tính lương theo công thức tính thuế TNCN lũy tiến 2026.
- Dịch vụ quyết toán thuế: Xử lý hồ sơ quyết toán năm nhanh gọn, tối ưu số thuế hoàn cho nhân viên.
- Báo cáo thuế: Đảm bảo các tờ khai luôn chính xác theo các quy định mới nhất.
Kết luận
Công thức tính thuế TNCN lũy tiến với những cập nhật về mức giảm trừ 15,5 triệu đồng và biểu thuế 5 bậc là bước tiến quan trọng trong cải cách thuế năm 2026. Việc nắm vững các thay đổi này không chỉ giúp kế toán viên thực hiện đúng trách nhiệm mà còn giúp người lao động yên tâm về quyền lợi tài chính của mình. Trong bối cảnh quy định pháp luật luôn vận động, việc cập nhật kiến thức thường xuyên là yếu tố then chốt để quản trị rủi ro thuế hiệu quả.
Hy vọng bài viết này đã giúp bạn nắm bắt trọn vẹn về công thức tính thuế TNCN lũy tiến phiên bản 2026. Nếu quý doanh nghiệp cần hỗ trợ chuyên sâu về dịch vụ kiểm toán, kế toán thuế hoặc dịch vụ tư vấn thuế, quyết toán thuế, hãy liên hệ ngay với MAN – Master Accountant Network. Chúng tôi cam kết mang lại giải pháp thuế chuyên nghiệp, chính xác, giúp bạn tối ưu hóa nghĩa vụ thuế và phát triển kinh doanh bền vững!
Thông tin liên hệ dịch vụ tại MAN – Master Accountant Network
- Địa chỉ: Số 19A, đường 43, phường Tân Thuận, TP. Hồ Chí Minh
- Mobile/Zalo: 0903 963 163 – 0903 428 622
- Email: man@man.net.vn
Phụ trách sản xuất nội dung bởi: Ông Lê Hoàng Tuyên – Sáng lập viên (Founder) & CEO MAN – Master Accountant Network, Kiểm toán viên CPA Việt Nam với hơn 30 năm kinh nghiệm trong ngành Kế toán, Kiểm toán và Tư vấn Tài chính.
Câu hỏi thường gặp về công thức tính thuế TNCN lũy tiến 2026
Việc giảm từ 7 xuống 5 bậc nhằm đơn giản hóa hệ thống thuế, giảm gánh nặng quản lý và phù hợp với thông lệ quốc tế, giúp người lao động dễ dàng tự tính toán số thuế của mình.
Đúng, đây là mức giảm trừ bản thân áp dụng cho mọi cá nhân cư trú có thu nhập từ tiền lương, tiền công khi áp dụng công thức tính thuế TNCN lũy tiến từ năm 2026.
Về cơ bản hồ sơ vẫn tuân thủ các quy định về chứng minh quan hệ huyết thống hoặc nuôi dưỡng, nhưng mức giảm trừ cho mỗi người đã tăng lên 6,2 triệu đồng/tháng. Tại sao biểu thuế lại giảm xuống còn 5 bậc?
Mức giảm trừ 15,5 triệu áp dụng cho tất cả mọi người đúng không?
Có thay đổi gì về hồ sơ người phụ thuộc không?
