Hàng hóa miễn thuế phải thông báo tình hình sử dụng hằng năm là nghĩa vụ mới của chủ dự án có hàng hóa nhập khẩu miễn thuế, áp dụng từ ngày 1/7/2026 theo Thông tư 86/2026/TT-BTC về quản lý thuế xuất khẩu, nhập khẩu. Quy định buộc doanh nghiệp chủ động báo cáo định kỳ với hải quan, thay vì chỉ khai báo một lần khi đăng ký Danh mục miễn thuế. Doanh nghiệp FDI, doanh nghiệp chế xuất và doanh nghiệp có dự án ưu đãi đầu tư đang dùng hàng hóa nhập khẩu miễn thuế cần nắm rõ điểm này để tránh bị truy thu hoặc ấn định thuế khi hải quan kiểm tra.
Trên thực tế, nhiều doanh nghiệp vẫn nhầm lẫn giữa nghĩa vụ thông báo Danh mục miễn thuế khi nhập khẩu và nghĩa vụ thông báo tình hình sử dụng hàng hóa miễn thuế hằng năm phát sinh sau đó. Theo góc nhìn từ MAN – Master Accountant Network, đơn vị tư vấn thuế, kế toán, kiểm toán với hơn 30 năm kinh nghiệm thực tế tại Việt Nam, sự nhầm lẫn này là nguyên nhân phổ biến khiến doanh nghiệp bị xử phạt vi phạm hành chính hoặc bị ấn định thuế khi thanh tra. Bài viết phân tích chi tiết quy định, đối tượng áp dụng, thời hạn thực hiện và các rủi ro cần lưu ý.
Tóm tắt trọng tâm: Hàng hóa miễn thuế phải thông báo tình hình sử dụng hằng năm
Hàng hóa miễn thuế phải thông báo tình hình sử dụng hằng năm là nghĩa vụ báo cáo định kỳ của chủ dự án có hàng hóa nhập khẩu miễn thuế thuộc diện phải thông báo Danh mục miễn thuế với cơ quan hải quan.
- Cơ sở pháp lý: khoản 1 Điều 29 Thông tư 86/2026/TT-BTC, hiệu lực từ 1/7/2026.
- Đối tượng áp dụng: chủ dự án có hàng hóa nhập khẩu miễn thuế thuộc trường hợp phải thông báo Danh mục miễn thuế với hải quan, kể cả dự án đã kết thúc nhập khẩu.
- Thời hạn: định kỳ hằng năm, trong vòng 90 ngày kể từ ngày kết thúc năm tài chính.
- Hình thức: qua Hệ thống xử lý dữ liệu điện tử hải quan theo Mẫu số 10 Phụ lục II, hoặc bằng văn bản theo Mẫu số 33 Phụ lục I.
Hàng hóa miễn thuế phải thông báo tình hình sử dụng hằng năm là gì?
Theo khoản 1 Điều 29 Thông tư 86/2026/TT-BTC, chủ dự án có hàng hóa nhập khẩu miễn thuế thuộc trường hợp phải thông báo Danh mục miễn thuế với cơ quan hải quan có trách nhiệm thông báo tình hình sử dụng hàng hóa miễn thuế theo các chỉ tiêu thông tin tại Mẫu số 10 Phụ lục II. Việc thông báo thực hiện qua Hệ thống xử lý dữ liệu điện tử hải quan, hoặc bằng Mẫu số 33 Phụ lục I gửi cơ quan hải quan nơi đã tiếp nhận Danh mục miễn thuế.
Nói cách khác, đây là bước hậu kiểm sau khi hàng hóa đã được thông quan miễn thuế. Doanh nghiệp không chỉ đăng ký Danh mục miễn thuế một lần khi làm thủ tục nhập khẩu, mà còn phải định kỳ báo cáo lại việc sử dụng thực tế số hàng hóa đó, để cơ quan hải quan đối chiếu với mục đích miễn thuế ban đầu.
Vì sao doanh nghiệp phải thông báo tình hình sử dụng hàng hóa miễn thuế hằng năm?
Hàng hóa nhập khẩu miễn thuế thường gắn với một mục đích cụ thể: tạo tài sản cố định cho dự án ưu đãi đầu tư, làm nguyên liệu sản xuất hàng xuất khẩu, hoặc phục vụ gia công. Nếu không có cơ chế theo dõi sau thông quan, rủi ro hàng hóa bị sử dụng sai mục đích, chuyển nhượng hoặc tiêu thụ nội địa mà không kê khai nộp thuế là rất lớn.
Cơ chế thông báo hằng năm giúp cơ quan hải quan áp dụng quản lý rủi ro, chỉ kiểm tra thực tế tại trụ sở doanh nghiệp khi có dấu hiệu bất thường, thay vì kiểm tra tràn lan. Đồng thời, đây cũng là căn cứ để doanh nghiệp tự rà soát, phát hiện sớm các khoản hàng hóa cần chuyển đổi mục đích sử dụng và chủ động kê khai, nộp thuế trước khi bị ấn định.
Đối tượng nào bắt buộc thông báo tình hình sử dụng hàng hóa miễn thuế?
Phạm vi áp dụng của nghĩa vụ này khá rộng, bao gồm các nhóm sau:
- Chủ dự án có hàng hóa nhập khẩu miễn thuế thuộc trường hợp phải thông báo Danh mục miễn thuế với cơ quan hải quan.
- Dự án đã kết thúc nhập khẩu theo Danh mục miễn thuế hoặc Danh mục đã hết hiệu lực vẫn phải tiếp tục thông báo định kỳ 3 năm một lần.
- Tổ chức, cá nhân nhận chuyển nhượng toàn bộ hoặc một phần dự án thuộc đối tượng ưu đãi đầu tư có trách nhiệm tiếp tục thông báo tình hình sử dụng hàng hóa miễn thuế nhập khẩu.
- Trường hợp miễn thuế nhập khẩu theo Điều 15, Điều 23 Nghị định 134/2016/NĐ-CP và một số trường hợp miễn thuế theo Luật Thuế xuất khẩu, thuế nhập khẩu phải thông báo hằng năm trong thời hạn 5 năm.
Thời hạn và tần suất thông báo tình hình sử dụng hàng hóa miễn thuế được quy định ra sao?
Thời hạn thông báo tình hình sử dụng hàng hóa miễn thuế khác nhau tùy từng giai đoạn của dự án. Bảng dưới đây tổng hợp ba trường hợp phổ biến nhất mà kế toán, nhân sự xuất nhập khẩu cần nắm rõ để không bỏ lỡ mốc báo cáo.
Một điểm cần lưu ý: đối với dự án đã kết thúc nhập khẩu, chu kỳ báo cáo định kỳ 3 năm được tính bắt đầu kể từ năm kết thúc nhập khẩu hàng hóa theo Danh mục miễn thuế hoặc năm Danh mục miễn thuế hết hiệu lực, chứ không phải tính từ lần báo cáo hằng năm gần nhất trước đó. Nhầm lẫn mốc tính thời gian này là lỗi khá phổ biến khiến doanh nghiệp báo cáo trễ hoặc sai kỳ.
| Case | Frequency | Submission deadline | Áp dụng đến khi nào |
| Dự án đang trong quá trình nhập khẩu theo Danh mục miễn thuế | Hằng năm | 90 days from the end of the fiscal year | Đến khi nhập hết hàng hóa theo Danh mục hoặc Danh mục hết hiệu lực |
| Dự án đã kết thúc nhập khẩu hoặc Danh mục đã hết hiệu lực | Định kỳ 3 năm | 90 days from the end of the fiscal year | Đến khi dự án chấm dứt hoạt động hoặc hàng hóa được tái xuất, chuyển mục đích, chuyển tiêu thụ nội địa hoặc tiêu hủy |
| Miễn thuế theo Điều 15, Điều 23 Nghị định 134/2016/NĐ-CP | Hằng năm | Trong thời hạn 5 năm kể từ khi phát sinh | Hết 5 năm, nếu còn nguyên liệu chưa dùng hết thì trong 30 ngày phải đăng ký tờ khai mới và nộp thuế |
Ngoài ra, nếu phát sinh thay đổi mục đích được miễn thuế hoặc chuyển tiêu thụ nội địa, người nộp thuế phải đăng ký tờ khai hải quan mới theo quy định, chứ không thể chỉ thể hiện trong báo cáo thông báo tình hình sử dụng.
Đây là hai nghĩa vụ độc lập nhưng có liên hệ chặt chẽ: báo cáo tình hình sử dụng hàng hóa miễn thuế hằng năm chỉ có giá trị thông tin, phản ánh hiện trạng hàng hóa tại thời điểm báo cáo, còn tờ khai hải quan mới mới là căn cứ pháp lý để kê khai và nộp số thuế phát sinh khi hàng hóa không còn đáp ứng điều kiện miễn thuế. Doanh nghiệp thực hiện tờ khai mới nhưng quên cập nhật trong báo cáo định kỳ tiếp theo, hoặc ngược lại, đều có thể bị coi là kê khai không nhất quán khi hải quan đối chiếu hồ sơ.
Các văn bản pháp luật liên quan đến việc thông báo tình hình sử dụng hàng hóa miễn thuế
Để thực hiện đúng nghĩa vụ thông báo tình hình sử dụng hàng hóa miễn thuế, doanh nghiệp cần đối chiếu với các văn bản pháp luật hiện hành. Trong đó, Thông tư 86/2026/TT-BTC là văn bản hướng dẫn trực tiếp về hồ sơ, mẫu biểu và thời hạn thông báo, đồng thời liên kết với Decree 134/2016/ND-CP and Luật Thuế xuất khẩu, thuế nhập khẩu để xác định đối tượng, điều kiện miễn thuế và các nghĩa vụ phát sinh. Bảng dưới đây tổng hợp những văn bản quan trọng cần lưu ý.
| Legal documents | Số hiệu / Hiệu lực | Related content |
| Thông tư 86/2026/TT-BTC | Bộ Tài chính, hiệu lực 1/7/2026 | Quản lý thuế với hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu; Điều 29 quy định nghĩa vụ thông báo tình hình sử dụng hàng hóa miễn thuế hằng năm, kèm Mẫu số 10 Phụ lục II và Mẫu số 33 Phụ lục I |
| Decree 134/2016/ND-CP | Chính phủ, Điều 15, Điều 23 | Quy định các trường hợp miễn thuế nhập khẩu nguyên liệu, vật tư, linh kiện; là căn cứ cho nhóm phải thông báo hằng năm trong 5 năm |
| Luật Thuế xuất khẩu, thuế nhập khẩu | Tham chiếu | Căn cứ xác định các trường hợp miễn thuế nhập khẩu và nghĩa vụ liên quan đến Danh mục miễn thuế |
Lưu ý quan trọng: các mẫu biểu tại Thông tư 86/2026/TT-BTC (Mẫu số 10 Phụ lục II, Mẫu số 33 Phụ lục I) đã thay thế mẫu biểu quy định tại các văn bản trước đó. Các chuyên gia tại MAN khuyến nghị doanh nghiệp cập nhật đúng phiên bản mẫu biểu mới nhất trước khi nộp, tránh trường hợp hồ sơ bị trả lại vì sai mẫu.
Cách thực hiện thông báo tình hình sử dụng hàng hóa miễn thuế hằng năm
Quy trình thực hiện gồm các bước cơ bản sau, phù hợp với đa số doanh nghiệp có dự án ưu đãi đầu tư:
- Xác định kỳ báo cáo và loại hình dự án (đang nhập khẩu, đã kết thúc nhập khẩu, hay thuộc diện Điều 15/23 Nghị định 134/2016/NĐ-CP) để áp dụng đúng tần suất và mẫu biểu.
- Đối chiếu số liệu tồn kho, số lượng đã sử dụng, đã tái xuất hoặc chuyển đổi mục đích với hồ sơ nhập khẩu ban đầu theo Danh mục miễn thuế.
- Lập báo cáo theo Mẫu số 10 Phụ lục II để nộp qua Hệ thống xử lý dữ liệu điện tử hải quan, hoặc theo Mẫu số 33 Phụ lục I nếu nộp bằng văn bản.
- Gửi đúng cơ quan hải quan nơi đã tiếp nhận Danh mục miễn thuế, trong thời hạn 90 ngày kể từ ngày kết thúc năm tài chính.
- Lưu trữ hồ sơ, chứng từ sử dụng thực tế để phục vụ đối chiếu khi cơ quan hải quan kiểm tra tại trụ sở theo nguyên tắc quản lý rủi ro.
Cơ quan hải quan kiểm tra và xử lý vi phạm về hàng hóa miễn thuế như thế nào?
Cơ quan hải quan nơi tiếp nhận thông báo Danh mục miễn thuế là đơn vị có thẩm quyền thực hiện kiểm tra việc sử dụng hàng hóa miễn thuế tại trụ sở của chủ dự án. Việc kiểm tra không thực hiện tràn lan với mọi doanh nghiệp, mà được tiến hành trên cơ sở áp dụng nguyên tắc quản lý rủi ro, tức là ưu tiên kiểm tra các trường hợp có dấu hiệu bất thường về số liệu nhập khẩu, sử dụng hoặc tồn kho.
Nếu kết quả kiểm tra xác định doanh nghiệp không đủ điều kiện miễn thuế, cơ quan hải quan sẽ thực hiện ấn định thuế theo quy định của pháp luật về quản lý thuế. Điều này đồng nghĩa doanh nghiệp phải nộp bổ sung số thuế nhập khẩu đáng lẽ phải nộp cho phần hàng hóa không còn đáp ứng điều kiện miễn thuế, và có thể phát sinh thêm tiền chậm nộp theo quy định chung.
Chính vì cơ chế kiểm tra dựa trên quản lý rủi ro, một hồ sơ báo cáo tình hình sử dụng hàng hóa miễn thuế đầy đủ, đúng hạn và khớp với sổ sách kế toán chính là yếu tố giúp doanh nghiệp giảm khả năng bị đưa vào diện kiểm tra, đồng thời rút ngắn thời gian làm việc nếu có đợt kiểm tra thực tế tại trụ sở.
Case Study minh họa: Doanh nghiệp FDI xử lý thông báo tình hình sử dụng hàng hóa miễn thuế
Background
Đây là tình huống minh họa dựa trên các dự án thực tế mà MAN – Master Accountant Network từng tư vấn. Công ty TNHH Y là doanh nghiệp FDI sản xuất linh kiện điện tử tại Đồng Nai, có dự án thuộc diện ưu đãi đầu tư và đã nhập khẩu miễn thuế một dây chuyền máy móc thiết bị để tạo tài sản cố định trong giai đoạn 2023 đến 2025. Đến năm 2026, công ty đã hoàn tất việc nhập khẩu toàn bộ hàng hóa theo Danh mục miễn thuế đã đăng ký.
Vấn đề phát sinh
Do dự án đã kết thúc nhập khẩu, bộ phận kế toán của công ty cho rằng nghĩa vụ báo cáo đã chấm dứt và ngừng theo dõi. Đây là cách hiểu sai theo quy định tại Thông tư 86/2026/TT-BTC, vì công ty vẫn phải tiếp tục thông báo tình hình sử dụng hàng hóa miễn thuế định kỳ 3 năm một lần cho đến khi dự án chấm dứt hoạt động hoặc hàng hóa được tái xuất, chuyển đổi mục đích, chuyển tiêu thụ nội địa hoặc tiêu hủy.
Giải pháp và kết quả
Sau khi rà soát cùng MAN, công ty thiết lập lại lịch nhắc báo cáo định kỳ 3 năm, gắn với hồ sơ theo dõi tài sản cố định hình thành từ hàng hóa miễn thuế. Nhờ chuẩn bị đầy đủ chứng từ đối chiếu, đợt kiểm tra sau đó của cơ quan hải quan diễn ra thuận lợi, không phát sinh truy thu hay xử phạt. Đây là minh chứng cho việc quản trị rủi ro thuế cần nhìn xa hơn thời điểm thông quan, chứ không chỉ dừng ở khâu nhập khẩu ban đầu.
Nhận định chuyên gia: Rủi ro doanh nghiệp thường gặp khi thông báo tình hình sử dụng hàng hóa miễn thuế
Các chuyên gia tại MAN – Master Accountant Network với hơn 30 năm kinh nghiệm kiểm toán và tư vấn thuế tại Việt Nam chỉ ra bốn rủi ro phổ biến nhất mà doanh nghiệp cần chủ động phòng tránh:
- Rủi ro 1: Bỏ sót nghĩa vụ báo cáo sau khi kết thúc nhập khẩu: Nhiều doanh nghiệp cho rằng khi đã nhập khẩu hết hàng hóa theo Danh mục miễn thuế, nghĩa vụ báo cáo cũng chấm dứt. Thực tế, quy định vẫn yêu cầu thông báo định kỳ 3 năm cho đến khi dự án chấm dứt hoạt động hoặc hàng hóa được xử lý theo đúng mục đích. Bỏ sót bước này khiến doanh nghiệp bị động khi có đợt kiểm tra.
- Rủi ro 2: Nộp sai mẫu biểu hoặc sai cơ quan hải quan tiếp nhận: Việc dùng mẫu biểu cũ, không cập nhật theo Mẫu số 10 Phụ lục II hoặc Mẫu số 33 Phụ lục I của Thông tư 86/2026/TT-BTC, hoặc gửi nhầm cơ quan hải quan không phải nơi đã tiếp nhận Danh mục miễn thuế, đều khiến báo cáo không hợp lệ và có thể bị coi là chưa thực hiện nghĩa vụ đúng hạn.
- Rủi ro 3: Thiếu hồ sơ đối chiếu khi hải quan kiểm tra tại trụ sở: Cơ quan hải quan có quyền kiểm tra việc sử dụng hàng hóa miễn thuế tại trụ sở chủ dự án trên cơ sở quản lý rủi ro. Nếu doanh nghiệp không lưu trữ đầy đủ chứng từ nhập khẩu, sổ theo dõi tài sản cố định, biên bản kiểm kê, việc chứng minh hàng hóa được sử dụng đúng mục đích sẽ gặp khó khăn, dẫn đến nguy cơ bị ấn định thuế.
- Rủi ro 4: Chậm xử lý khi hết thời hạn ưu đãi theo Nghị định 134/2016/NĐ-CP: Với trường hợp miễn thuế theo Điều 15, Điều 23 Nghị định 134/2016/NĐ-CP, sau khi hết thời hạn 5 năm mà còn nguyên liệu, vật tư, linh kiện chưa sử dụng hết, doanh nghiệp chỉ có 30 ngày để đăng ký tờ khai hải quan mới và kê khai, nộp thuế. Nhiều doanh nghiệp bỏ lỡ mốc thời gian ngắn này vì không có hệ thống cảnh báo nội bộ.
Conclude
Hàng hóa miễn thuế phải thông báo tình hình sử dụng hằng năm là nghĩa vụ xuyên suốt vòng đời của một dự án ưu đãi đầu tư, không dừng lại ở thời điểm thông quan hay khi đã nhập khẩu hết hàng hóa theo Danh mục miễn thuế. Doanh nghiệp cần xây dựng hệ thống theo dõi, nhắc lịch báo cáo và lưu trữ hồ sơ ngay từ đầu để chủ động ứng phó khi cơ quan hải quan kiểm tra theo nguyên tắc quản lý rủi ro.
Các dịch vụ thuế tại MAN – Master Accountant Network
- Tax accounting services
- Tax consulting services
- Tax settlement services
- Tax reporting services
- Dịch vụ hoàn thuế GTGT
Service contact information at MAN – Master Accountant Network
- Address: Số 19A, Đường 43, Phường Tân Thuận, TP. Hồ Chí Minh
- Mobile/Zalo: 0903 963 163 – 0903 428 622
- E-mail: man@man.net.vn
- Google Business Profile: Xem Google Business Profile của MAN – Master Accountant Network
- LinkedIn Founder: Xem hồ sơ LinkedIn của chuyên gia Lê Hoàng Tuyên
Phụ trách sản xuất và kiểm duyệt nội dung chuyên môn bởi: Ông Le Hoang Tuyen – Sáng lập viên (Founder) & CEO MAN – Master Accountant Network, Kiểm toán viên CPA Việt Nam với hơn 30 năm kinh nghiệm trong lĩnh vực Kế toán, Kiểm toán, Thuế và Tư vấn Tài chính doanh nghiệp.
Câu hỏi thường gặp về thông báo tình hình sử dụng hàng hóa miễn thuế hằng năm
Thông tư có hiệu lực từ ngày 1/7/2026, quy định về quản lý thuế đối với hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu, trong đó có nghĩa vụ thông báo tình hình sử dụng hàng hóa miễn thuế hằng năm.
Nếu kết quả kiểm tra của cơ quan hải quan xác định doanh nghiệp không đủ điều kiện miễn thuế hoặc không chứng minh được việc sử dụng đúng mục đích, cơ quan hải quan sẽ ấn định thuế theo quy định của pháp luật về quản lý thuế.
Có. Dự án đã kết thúc nhập khẩu theo Danh mục miễn thuế hoặc Danh mục đã hết hiệu lực vẫn phải thông báo định kỳ 3 năm một lần, cho đến khi dự án chấm dứt hoạt động hoặc hàng hóa được xử lý theo đúng quy định.
Doanh nghiệp thông báo qua Hệ thống xử lý dữ liệu điện tử hải quan theo Mẫu số 10 Phụ lục II, hoặc bằng văn bản theo Mẫu số 33 Phụ lục I gửi cơ quan hải quan nơi đã tiếp nhận Danh mục miễn thuế.
Khi chuyển nhượng toàn bộ hoặc một phần dự án thuộc đối tượng ưu đãi đầu tư, tổ chức, cá nhân nhận chuyển nhượng có trách nhiệm tiếp tục thông báo tình hình sử dụng hàng hóa miễn thuế nhập khẩu theo quy định. Thông tư 86/2026/TT-BTC áp dụng từ ngày nào?
Không nộp thông báo đúng hạn thì hậu quả ra sao?
Dự án đã kết thúc nhập khẩu có còn phải báo cáo không?
Doanh nghiệp nộp báo cáo bằng cách nào?
Trường hợp chuyển nhượng dự án thì ai chịu trách nhiệm báo cáo?
